Газеттің ПДФ нұсқасы

Ұстаз мәртебесін бірге көтерейік!

Бізге жазылыңыз!


Республикалық "Ұстаз мәртебесі" газетіне жазылу құны

Қазпочта арқылы 6 айға - 1680 теңге(қала үшін)

6 айға - 1800 теңге (аудандар үшін)

Редакция арқылы 6 айға - 1560 теңге

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:
Білім

Білім (166)

       Қай қазақ болса да бі­рауыздан "оқытамыз", "оқиды" дейтіні анық. Әри­не, атауы сондай оқу­лықты оқитыны рас. 1,4-сыныпта жаңартыл­ған білім мазмұнына де­йін "Ана тілі" деген пән оқы­тылды, аптасына бір-екі сағат өлең, әңгіме, ертегіден үзінді оқыған балалар ақыл-ойын же­тіл­ді­ріп, тәрбиеден үлгі алды. Мазмұндауға, жү­гіріп оқу­ға дағдыланды.

   5,7,8-сыныпта "Әдебиет" деп аталатын оқу­лықты әр аптада 2 сағат оқытамыз. Бұл оқулықтың да мазмұны баста­уыштың жалғасы, бала автордың өмірінен деректерді және бір-екі шығарманы талдайды, жаттайды, кейіпкерлеріне, өлең­нің, поэманың көр­кемдік жағына талдау жасайды.

Сәрсенбі, 13 Желтоқсан 2017 04:37

Білімдегі сапа рейтингке тәуелді ме?

| Автор: 

     Қазір бар дүниенің өлшемі рейтингке тіреліп тұр. Елдің даму салалары да осы көрсеткішпен баға­ланады. Мұны әсіресе, телеарналар жақсы пайдаланып жүр. Әйтсе де, мына бір дүниені назарға алу керек секілді. Біз сырт елдің анализдеріне көп мән береміз. Халықаралық зерттеу ұйымдарының көрсеткіштеріне қарай әрекет етеміз. Демек, сырт елдің сараптауына әлі де болса тәуелділік бары анық көрінеді.

    Зерттеу, анализ, сауалнама, пікір жинау әр салада бар. Жемқорлық, білім, қаржы, экономика, бизнес деп кете береді. Жақында тағы да бір зерт­теу ұйымы қорытынды жасап, нәтижелерді халыққа БАҚ арқылы жеткізді. Бұл жолғы зерттеу елдердің "гүлдену" яғни даму деңгейіне бағыт алыпты. Legatum Institute халықаралық зерттеу орталығы 149 мемлекеттің ішінде Қазақстанды 72-орынға жайғастырыпты.

  Рейтинг Біріккен Ұлттар Ұйымы, Дүние­жү­зілік банк, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы, Дүниежүзілік Сауда ұйымы, Gallup, Economist Intelligence Unit, IDC, Pyramid Research ұсынған статистикалық деректер бойынша жасалыпты. Индекс экономика, кәсіпкерлік, басқару, білім беру, денсаулық сақтау, қауіпсіздік, жеке бостандық, әлеуметтік капитал, экология салаларындағы бүгінгі ахуал негізінде қорытынды шығарған. Зерттеу ұйымдары білім саласын да сарап­қа салыпты. Қазақстан білімі қырық елдің ті­зі­мі­нен табылады. Нақтысы, 35 орынға тұрақтап тұр. Сарапшылар өткенмен өлшеп те көріпті. Бір жақсысы, біздің білім беру саласы Түркия мен Қытайды басып озыпты. Әрине, бұл бір ғана ұйымның зерттеу дерегі. Алып елдерді шаң қаптырып, көш­тің басына шығатындай қарқынымыз бар. Алайда, аяқтан тартатын мәселелер де аз емес. Тым көп қағазбастылық, ұстаздық қызметке кірмейтін міндеттердің көптігі, білімдегі жемқорлық, оқу­лық­тардағы кемшілік, білім басшыларының ретсіз реформалары біздегі білімнің дамуына өз әсерін тигізіп жатыр. Жалпы сала мамандары, әсіресе дәс­түрлі білімді игерген мұғалімдер білім сапасын рейтингке байлап қоюға қарсы. Оның үстіне, шетелдік көзқарас пен біздегі тәжірибенің үйлесе бермейтінін жасырмайды.

    Өз ішіміздегі проблеманы өзімізден басқа кім біледі? Іштегі қыжылды айту, оны жоғары жаққа жеткізу кейде жабық саясатқа ұласып кетеді. Мұ­ны да түсінуге болады. Айлық алып, нәпақа та-уып отырған жерден айырылып қалмаудың қамы.

   Айтпақшы, біз айтқан зерттеу ұйымының мәліметінше, Қазақстан білімі Орта Азия елдері ішінде алғашқылардың тізіміне кіреді. Мұны елдегі тегін білім мен сауаттылық деңгейі, орта білімді алудың міндеттілігі де себеп.

   Білім сапасын әркім әрқалай бағалайды. Са­уаттылық деңгейді де анықтап, қандай да бір қорытынды шығару қиын. Сондықтан да, білім сапасы өзге елден келген мамандардың ішкі есе­бі­не тәуелді болмауы керек. Мамандардың ортақ пі­кірі осыған саяды.

А.ҚАРАКЕСЕК

Сәрсенбі, 13 Желтоқсан 2017 03:48

Мектептегі патриоттар акциясы

| Автор: 

          Білекпен емес, білім­нің күшімен биікті бағындыратын қоғамда бей-жай жүруге болмайды. Егемен еліміздің ертеңі еркін ойлай білетін, білімі мен қабі­леті жоғары жас ұрпақтың қолында болатыны анық. Ал, болашақтың тізгінін ұс­тайтын өрендерге өнеге мен тәлім-тәрбие беру ұла­ғатты ұстаздар мен ата-ананың, жалпы қоғамның басты міндеті. Осы орайда №187 М.Шоқай атындағы қазақ орта мектебінде қа­лалық білім бөлімінің ұйым­дастыруымен "Мәң­гілік ел - зайырлы мемлекет және жоғары руха­ният" тақырыбында пат­риот­тар акциясы болып өтті. Акцияның негізгі мақ­­саты - жас ұрпақтың бо­йына ұлттық рухымызды сіңіре отырып, сана-сезімін, азаматтық, пат­рио­тизм, заңдылық пен құ­қық тәртібін құрметтеу­ге, ішкі еркіндік және өз қа­дір-қасиеті сезімдерін қалыптастыруға тәрбиелеу.

     Патриоттар акциясында мектеп директоры, тарих ғылымдарының кандидаты А.Мұсабаева Елбасының "Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру" мақаласын жас ұрпаққа насихаттаудың маңыздылығын атап өтті. Шараның ал­­ғы сөзін сөйлеген қалалық білім бөлімі басшысының орынбасары М.Сұл­­­танбекқызы Елбасы мақаласының аясында қа­ла, аудан көлемінде түрлі іс-шаралар басталып, кең кө­лемде насихатталып жат­­­­қандығына тоқтала ке­ле №187 М.Шоқай атын­да­ғы қазақ орта мектебінде өткізіліп жатқан акцияға сәттілік тіледі. Акция барысында оқушылар үш тілде еркін сөйлеп, өлең шумақтарын көпшілікке арнады. Іс-шара барысында мектеп оқушыларын патриотизмге тәрбиелеу және құқық бұ­зушылықтың алдын алу мақ­сатында жүргізіліп жат­қан "Қозғалыстың жас инс­пекторы", "Салауатты өмір салты", "Дене шынықтыру жә­не спорт", "Адал ұрпақ", "Жас ұлан", "Жас қыран" ұйым­дарының жұ­мыстарымен мектеп директорының тәрбие ісі жө­ніндегі орынбасары С.Егіз­баева таныстырды. Сондай-ақ, бі­­лім алушыларды "Жас ұлан" ұйымының мү­шелігіне қабылдау рәсімі акция қонақтарының қа­тысуымен өтті. Шара соңы әсем әнмен жалғасты.

Сәрсенбі, 13 Желтоқсан 2017 03:30

АҒАЙЫНДЫ АРДАГЕР ӨНЕРПАЗДАР

| Автор: 

  

    Шымкент қаласындағы киномеханиктер даярлайтын №38 кә­сіптік-техникалық училищені біті­рісімен, аудандық мәдениет бөлі­мі­не қарасты Арал балықшыларына мәдени қызмет көрсететін "Попов" мәдениет кемесінің киномеха­нигі болып алғашқы еңбек жолын бастаған Байнияздың есімі ә дегеннен-ақ, бүкіл жағалау жұрт­ына, ба­лықшыларға белгілі болды. Ізденім­паздығы мен жастық жі­герінің ар­қасында 1968-1974 жылдары "Мә­де­ниет" кемесінің бастығы болып, барлық мәдени шараларға қатысты. Өзінің ұйымдастырушылық қа­білетін танытты. Арал балықшылары арасында композиторлар Н.Ті­лендиев, Ш.Қалдаяқов, термеші-жыраулар Ә.Құрманов, Ғ.Құрман­ға­лиев, А.Тұяқбаев сынды өнер қай­раткерлері де болды. Теңіз үс­тіндегі ән-думан базары түннің бір уағына дейін айналаны әсем сазға бө­лейтін. Арал теңізіне саяхат жа­сау­­шылар, шығармашылық және бұ­­қаралық ақпарат құралдарының өкіл­дері іссапармен келгенде, мін­детті түрде "Мәдениет кемесімен" бір­ге жүретін. Мәдениет үйі жанынан ұйымдастырылған көр­ке­м­өнерпаздардың мәдени-үгіт бригадаларының репертуарларын заман талабына сай жаңартып, ойын-сауық түрлерін түрлентіп, жұрт­шы­лықтың демалысын мазмұнды да көңілді өткізуге күш сала білді.

    Жыраулық өнердің туын жоғары ұстаған Арал өңірінде хас өнерді қайта тірілту үшін Бекбосын, Хамза, Үмбетәлі, Жанұзақ сынды кө­некөз жыраулардың жыр мақамдарын таспаға жазып алып, оны ке­йінгі жастарға үйретуді де қолға  ал­ды. "Жігітке жеті өнер де аз" дегендей, кезінде актерлік өнерімен де танылған ол М.Әуезовтың "Ең­лік-Кебек", Ғ.Мүсіреповтың "Қозы Көрпеш-Баян сұлу", Ә.Тәжі­баев­тың "Той боларда", Қ.Мұхамеджановтың "Бөлтірік бөрік астында" туындыларында басты рөл­дерді сомдап, көрермендер ықыласына бө­ленді. Театрландырылған көрініс­тер дайындауда өзінің режиссерлік қарымын да көрсетті.

        Сабақ жоспарын жазу, оқушы дәптерін тексеру, сынып журналын толтыру, шығармашылық жұмыстармен айналысу, көрнекі құралдар даярлау, ата-аналар жиналысын ұйымдастыру, кезек­шілікті қадағалау, педагогикалық жиындарға қатысу, газеттерге мақала беру, педагогикалық кеңесте баяндама оқу, сенбілікке шығу. Тағы нелер қалып қойды? Бұл - ұрпақ біліміне жауапты, білім саласындағы реформаларды жүзеге асыратын мұға­лімнің күнделікті атқаратын шаруасы. Мұғалім болмасақ та, "осынау жауапкершілікті арқалап жүрген ұстаздар қауымының жалақысын жарытпай-ақ қойған біздің билік қашан мұғалімдерді қуантады екен?" деген сауал бар. Көпшілік көкейінде де осы сауал.

     Бұрынғының престиж мамандығы саналатын мұғалім­дік қызметке қазіргінің бар­ғысы жоқ. Оған себеп те жоқ емес. Жалақының аздығы, жауапкершіліктің молдығы мұғалімді қажытып бітті. Әрине, мұғалім­нің қашанда ұрпақ алдында, ата-ана алдында өз мін­деті бар. Алайда, бүгінгінің ұстазы сол алдына келген балаға тек білім беріп қана қоймай, қосымша қоғамдық жұмыстарға жегіледі. Сабағын беріп қана қойса кәнекей, жоғарыдан келген тапсырманы орындау, қо­ғамдық жұмыстарды орындауда шұқынып қағаз қарау, бума-бума есеп беру де ұстаздың мойнында. Әлбетте, ұстаз жан-жақты болуы, баланы дүниетанымдық көз­қарасымен, тәлімімен, әдебімен тәрбиелеуі, осы арқылы қоғамға қызмет етуі керек-ақ, алайда ұстаздың ең бірінші міндеті - балаға білім беру. Басқаша айтқанда, білім бере жүріп тәлім үй­рету. Осы қос жауапкер­шілікті толық орындай алса, ұстаздың қоғамдағы орны өз-ақ шыға келмей ме?

         Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 2020 жылға дейін жаппай дене шынықтыру мен спортпен айналысатындар санын 30 пайызға, соның ішінде балалар мен жасөспірімдерді 15 пайызға дейін жеткізу жөнінде тапсырма берген еді бір кезде. Әрине, балаларды спорт­қа ерте кезден тарту келешекте спорт саңлақтарын шығаруға, ең бастысы дені сау ұрпақ қалыптастыруға жол ашады. Алайда, бұл межелі мін­деттерге жетуде аяқтан тартатын дүниелер аз емес. Мәселен, елдегі жүзу спорты. Жасырып-жабатыны жоқ, Қазақстанда балалардың жүзу жағдайы мәз емес. Мұ­ның себебі мектепте оқу­шылар жүзумен айналыса алмайды, бұған мектептердің жағдайы көтере бермейді. Әрине, енді ғана салынған су жаңа мектептерге бассейн салу көзделіп жатыр. Бұл бір-екі жылдың шаруасы емес. Сондықтан да болар, су спортына футбол секілді қызығушылық жоқ. Бірақ жүзудің жағдайын реттеуге қауқарымыз бар. Мұны әлем елдерінің практикасына сүйеніп жасасақ, аз уақытта жетістікке бір қадам жақындай аламыз.

    Мектеп оқушылары суда жүзе алмайды деген пікірлер бүгінгі күні көпке тиіп кетеді. Әрине, ықылас танытып, жүзуді жастайынан бастағысы келетіндер ақылы қызмет орындарына барып жүр. Әйткенмен, мұндай ақылы орындарға көп отбасының қолы жетпейді. Демек, әрбір мектепке бассейн керек. Барды бар деп айту парыз. Қызылорда қаласындағы №264 мектеп-лицей оқу­шылары өзге оқушыларға қарағанда бақытты. Себебі мектепте дене шынықтыру пәнінде балалар суда жүзуге мүмкіндігі бар. Бассейні бар мектеп туралы сәл кейінірек. Алдымен, әлем елдерінде бұл мәселеге қалай қа­райды? Мамандар не дейді деген сауалдарға жауап ізделік.

Сейсенбі, 05 Желтоқсан 2017 09:31

БІЗДІҢ ЖӘКЕҢ

| Автор: 

   Белгілі бір қызметті жете меңгеріп, оның қыры мен сырын әбден түсінген, сол кәсібінің майталманы саналатын қарапайым жандар болады. Олар биік мансапқа, атақ-даңққа ұмтыла бермей, елеусіздеу күй кешіп, күнделікті тірлігін жасап жүре береді. Өз ортасында сыйлы, беделді ондай адамдарды былайғы көпшілік біле де бермейді. Дегенмен сондай қызметкердің айтар тәлімі де, көрсетер өнегесі де кейінгілерге сабақ болатындай реті бар.

   Бұл кісі туралы жазуға бірнеше рет оқталғанмын, тіпті бірнеше нұсқаны жазып та көргенмін. Сол жазғандарымның әлденесі жетпейтін, бір қайнауы ішіндегі дүниелер секілді көрінеді де тұрады. Бір нұсқаны таныс журналшыға көрсеткенмін, одан да еш хабар болмады, шамасы ол да пайдаға жарата алмады-ау. Тегінде қай нәрсені болмасын қолға алмас бұрын соған барар жолды, барлық қыр-сырын меңгеретіндей, игеретіндей желіні жете білген жөн сияқты. Кейбіреулер мұны "кілт" деп атайды. Демек, қандай шаруаны бастағанда кілті табылса, орындау да оңайға түссе керек-ті. Ол жайында жазуға ебімнің болмағандығы, жалпы жаза алмай жүргенім, әлгі кілттің құпиясын біле алмай жүргендігімнен екенін енді түсінгендеймін.

   Жайылхан Сламбаевты мектептегі оқу­­шы ке­зім­нен білемін. Ұмыт­пасам, жетінші сы­ныпта жүр­ген кезде ғой дей­мін, біз­дер­ге орта бойлы, әдеміше, қара торы өңді жас жігіт кіріп келді. Матема­тикадан сабақ беретін Райхан Құлжанов ағайдың орнына сабақ өтуге келіпті. Жас мұғалім болған соң алғашында тың­дағымыз келмейтін қыңыр­лы­ғымызға салғанбыз, бірақ оған қара торы жігіт бірден тыйым салды. Мектебімізде басқа сыныптарға сабақ беріп жүргенін біле­тінбіз, сырттай танимыз, одан сабақ ал­ғандар "жақсы түсіндіреді" деп мақтап та қоятын. Ж.Сламбаев алғашқы сабағын­да-ақ қандай мұғалім екендігін көрсетті. Байбөрі секілді есепке бейім оқушылар Жайылханға бір көргеннен-ақ үйіріле қалды.

Сейсенбі, 05 Желтоқсан 2017 09:18

ПАТРИОТ ТӘРБИЕЛЕУДЕ ҚОҒАМНЫҢ МАҢЫЗЫ

| Автор: 

        Бүгінгі күні тәрбие мәселесі әрбір көкірегі ояу адамды ойландырмай қоймайтыны анық. Келешегіміздің тұ­ғы­ры биік, іргесі мықты болуы үшін жас ұрпақ сауатты да салауатты болуы шарт. Елі­міз­дің болашағы - ертеңгі тәр­тіп­ті де тәрбиелі ұрпақ екені дау­сыз. Демек тәртіпті, тәрбиелі ұр­пақ өсіру - барлығымызға ор­тақ міндет. "Тәрбие басы - тал бесіктен басталады" деген халқымыздың даналық сө­зінде де талай мән жатыр. Өйт­кені адам баласының дұ­рыс қалыптасуы бала кезден басталады. Мұхаммед пайғамбарға баланы қанша жасынан бастап тәрбиелеуге болады деген кісі сұрағына: "баланы ана құрсағына біткеннен тәр­биелеу керек" - деген екен.

     Отбасы - баланың өмір сү­ру және даму ортасы, оның сапасы көптеген көрсеткіштермен анықталады.

    Әлеуметтік-мәдени: Ата-ананың білімдік деңгейі мен олардың қоғам өміріне қатысуына байланысты.

    Әлеуметтік-экономикалық: Ата-ананың мүлікті сипаттамасымен және олардың қандай жұмыспен айналы­с­уы­мен анықталады.

     Техникалық-гигиеналық: Өмір сүру жағдайларына, тұ­ратын үйлерінің жабдықталуына, өмір сүру ерекшелікте­ріне байланысты.

     Демографиялық: Отбасының құрылымымен анықталады.

     Бала дамуының қай жағын қарастырсақ та, бала қай жаста болса да, оның дамып қа­лыптасуына отбасы үлкен әсер етеді. Баланы бұзуға, түзеуге себеп болатын бір шарт - жас күнде көрген өнеге, демек ата-ана мен баланың арасындағы қарым-қатынастың тәрбиелік мәні зор. Сондықтан отба­сын­дағы ата-ананың тәрбие­лік жұмыстары, біріншіден өз­дерін тәрбиелеуден бастауы керек.

         Алдағы 10-20 жылда қазір­гі оқытылып жатқан мамандықтардың қажеті болмай қа­­лады деген экономистер мен бизнесмендердің тұ­жыры­мы бүгінгі маман даярлаудың технологиясына жаңаша тетіктер қажет екенін сездіреді. Мұны жыл сайын әлем елдерінің белді сарапшыларының басы қосылатын Давос форумынан да анық бай­қай аламыз. Алайда біз бұл жо­­лы қаржы әлемінде аты бел­­гілі, бизнестің биігінде жүр­ген әлем бизнес­мендері­нің келешек мамандықтарға қа­­тысты ойларын бір арнаға топтадық.

    Миллиардер Марк Кьюбан алдағы 10 жылда гу­манитарлық сала мамандарына сұраныс арта түсетінін алға тартады. Әсіресе басымдық философтар мен филологтарға берілмек. Келешекте қол еңбекті қажет ететін жұ­мыстарды роботтар ал­мас­тырады деп есептей­ді. Тіпті 5-10 жылдан ке­йін еңбек нарығында адам­зат тарихында болмаған трансформация жү­ретінін алға тартты.

         Ел ішінде ұрпақ біліміне күш салып, келешек саналы жастың лайықты білім алуына еңбек еткен қайраткерлер аз бол­маған. Білім саласының беталысын ба­ғам­дап, дамуына бар жігерін жұмсаған Әли Мүсілімұлының білім саласындағы қолтаңбасын тек Сыр елі емес, барша қазақстандық біледі десек қателеспейміз. Ағарту саласын мұрат еткен Әли Мүсі­лім­ұлы еңбек жолында талай қиындық­тарға қарамастан мектеп партасында отыр­ған оқушылардың толыққанды білім алуына жағдай жасады. Ұстаздың еңбегін бүгінде педагогика саласында жүрген үзең­гілестері, оның қамқорлығын көрген ұстаздар мен шәкірттері айтып отырады. Талай жылғы қажырлы еңбегі арқылы Сыр білімінің даму динамикасына үлес қосқан Әли Мүсілімұлының атына мектеп беруі де болашақ ұрпақтың рухын көте­реді. №101 мектеп-лицей ұстаздары мен оқу­шылары ұлағатты ұстаз, білікті басшы Әли Мүсілімнің есімімен аталғанына мақ­танады. Міне, бүгінде ұлағат ұясы қай­раткер тұлғаның өмір жолынан сыр шертетін шараларды ұйымдастырып ке­леді. Соның бірі жақында мектеп бас­шы­лығы оқушыларға Әли Мүсілімұлының жары, педагогика ғылымдарының канди­даты Күлбарам Сәдуақасқызымен кезде­су­ді мақсат етіпті.

    Еркін басқосуға жиылған мектеп оқу­шы­ларына Күлбарам Сәдуақасқызы қай­раткер ұстаз Әли Мүсілімұлы туралы ес­теліктер айтып, өткенді еске алды. Бар ғұмырын білім саласына арнаған ұстаздың еңбек жолындағы қадамдарын жас ұрпақ білуі тиіс. Келелі кездесуге келген қонақ­тарға мектеп директорының оқу ісі жө­ніндегі орынбасары Гүлжаһан Ізбасарова Әли Мүсілімұлының тағылымын келе­шек­ке насихаттау, өнегесін оқушылар жа­дына жаңғырту керектігін баса айтып, мейман қонақтарға ілтипат білдірді. Ал, кезінде Әли Мүсілімұлының қарамағында қызмет атқарған, білім саласының жана­шы­ры қазірде Қызылорда облыстық арда­герлер кеңесі төрағасының орынбасары Күләй Ермағамбетова өткенге шегініс жасап, Әли Мүсілімұлының басшылық қа­сиеті, білімдегі бастамаларын сөз етті.

Page 1 of 12

Сайт бойынша іздеу

Сауалнама

Күнтізбе

« Желтоқсан 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Серіктестер