Айтарым бар

   

Жанболат Ошақбаев, жас кәсіпкер: 

    Кәсіп бастайтын адам үшін қаржылық сауаттылықтың маңызы зор. Қазіргі таңда екінің бірі кәсіпкер болып кетті ғой. Алайда, барлығының еңбегі жемісті болып жатқан жоқ. Кәсіпкерде әрқашан «Б» жоспары болуы керек. Есеп білмеген адам қарапайым сауданың да жөнін біле бермейді. Сондықтан, бизнес бастамас бұрын қаржылық сауаттылықты меңгеріп алу керек. Себебі, алғаш кәсіп бастаған адамның бухгалтерге, сатушыға, кассирге жеке-жеке жалақы төлеуге шамасы жетпейді. Осы қызметтің бәрін өзі атқарып, кәсіптің басы-қасында жүрген адам ғана жоғары жетістікке қол жеткізе алады.

baribar.kz


Ұстаз мәртебесін бірге көтерейік!

Бізге жазылыңыз!


Республикалық "Ұстаз мәртебесі" газетіне жазылу құны

Қазпочта арқылы 6 айға - 1740 теңге (қала үшін)

6 айға - 1920 теңге (аудандар үшін)

Редакция арқылы 6 айға - 1680 теңге

Редакцияға хат

Біз туралы

Редакция құрамы

 Бас редактор – Нұрлан Нұрмахан

Жауапты хатшы –

Абай Тағыберген 

Журналистер

Толыбай Абылаев 

Айдар Сайлауов 

Жүлдызай Қалиева


 Байланыс телефоны:   8(7242) 20-16-19

Электронды пошта: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Фейсбуктегі парақша аккаунты: ustaz.martebesi.kz

Email:
Тақырып:
Текст:
Білім

Білім (300)

   

    Кез келген адам ақша таба алады. Алайда, ақшаны басқаруға келгенде табыстылардың өзі орта жолда ойланады. Себебі қаржылық сауаттылық аяқтан шалады. Бұл - дәлелденген тұжырым. Экономистер мен сарапшылардың жыл сайынғы зерттеулеріне сүйенсек, Қазақстанның әрбір үшінші тұрғыны қаржылық сауаттылығына күмәнмен қарайды. Демек, ақшаны табу мен оны басқару арасында байланыс жоқ, нақтысы, қаржылық сауатсыздығымыз басым.

   Кіріс көзін әркім әрқалай әкеледі. Ай сайын қалтаға түсетін жалақы, уақытылы келетін зейнетақы мен жәрдемақы, кәсіптен түскен қаржы қандай да болмасын, табыс түсірімін белгілейді. Ал, оны тиімді жұмсау әр адамның өзіне тіреледі. Десе де, қазақстандықтардың дені ақшаны жаратудың жолында жаңылысады, себебі есептілік жүргізбейді. Есеп жүрмеген жерде кіріс пен шығыстың арасы білінбейді. Сол себептен де соңғы кезде баланы ерте кезден бизнеске бейімдеу, қаржылық сауаттылығын арттыру қажеттігі ашық айтылып келеді. Біз "Тілші түйіні" айдарында баланы нарық өміріне бейімдеудің жолдарына жауап іздедік.

 

ОТБАСЫЛЫҚ БЮДЖЕТТІҢ ЖОҚТЫҒЫ

    Ақша - еңбектің өлшемі. Мүм­кін қателесерміз, бірақ қазіргі уақытта ақша барлық мәселені шешеді. Білім алу, несие жабу, қарыз қайтару, құнды зат алу үшін де қомақты қаржы қажет. Ай сайын алақанға тиетін ақшаның қайда кететінін есептеп отыру шығынды азайтып, кірісті кө­бейтуге жол ашады. Алайда, отбасылық бюджеттің жоқ­тығынан жалақының келесі айға дейін жетпей қа­ла­тыны рас. Мұн­дайда қарыз алып күнелтудің жолын іздейміз. Бұл әлі де болса отбасылық бюджетті бекітуге немқұрайлы қарай­тындығымыздың көрінісі. Себепті сырттан іздеудің қажеті шамалы. Әрине, қазір тауардың бағасы біркелкі емес, нарық құбылмалы деген қайтарма жауаптың болатынын білеміз. Алайда, қаржы әлемін зерттеп жүрген сарапшы-журналист Ербол Азанбек "отбасылық бюджеттің жоқтығы табысы қомақты отба­сылардың өзін табысқа жетелей алмайды" дейді.

   - Көпшілігіміз отбасылық бюджетті жүргізбейміз. Ақша келеді, кетеді. Артық ақшамызды жинауға тырыспаймыз. Көбейту жолдарын білмейміз. Тағы бір әттеген-айы, қазақтар жиі шоғырланған Оңтүстік Қазақ­стан, Қызылорда, Маңғыстау облыстары қаржылық сауат­тылығы төмен өңірлер қатарында. Ақша проблемасы бір күнде пайда болатын нәрсе емес, ұзақ жылдардың жемісі. Әрі бір мезетте шешіле салмайды. Бірінші, жалақыны алған күннен бастап кіріс-шығысты басқару, жинау, қосымша табыс табуға тырысу, білімін көтеріп, сол арқылы табысты жұмысқа орна­ласу, артық ақшаны кәсіпке салу - мұның бәрі жылдар бойы қа­лыптасады,-дейді Ербол Азанбек.

   "Бала ауру, зағип болса, баладан емес, тәрбиешіден, бала тар ойлы ақымақ болса, бала кінәлі емес, тәр­биеші кінәлі. Бала сұлулықтан ләззат ала білмейтін мылқау жанды болса, бала айыпты емес, тәрбиеші жазалы" - деген М.Жұмабаев.

    Ал біз, әлеуметтік педагогтар, "қиын" деген сөзді кө­біне-көп жасөспірімдерге қарата айтамыз. Оған себеп не?

    Қиын оқушыларды оқыту мен тәрбиелеу қазіргі таңда педагогикалық-психологиялық, әлеуметтік проблема ретінде күн тәртібінен түспей отыр. Бү­гіндері "қиын оқушылар" саны жылдан-жылға артып жатыр. "Қиын оқушылар" тек жасөспірімдер  емес, бастауыш сынып оқушыларының ара­­сында да бар. Сондықтан оқушыларды ерте жастан, бастауыш кезеңінен бастап қолға алу керек. "Қиын бала" деп тек сабақ оқымайтын, тәртіпсіздікке бой алдырған балаларды ғана атауға болмайды. Пси­хо­логияда үндемейтін, ішімдегіні біліп ал деп томаға тұ­йық жүретін балаларды да "қиын балаға" жатқызады.

   Соңғы жылдары қоғамда жүріп жатқан түрлі өзгерістер, әсіресе, ел экономикасының нарықтық қатынастарға көшуі ұрпақ тәрбиесіне өз салқынын тигізді. Күн көрістің қамымен көптеген отбасылар сауда-саттықпен айналысып, бала тәрбиесін босаңсытып ал­ды. Жасөспірімнің мінез-құлқы - отбасындағы қа­рым-қатынас қалыптасуының нәтижесі. Сондықтан тәрбиені отбасынан бастаған жөн. Отбасындағы өзара қарым-қатынасты түзеу керек.

Тәрбие ісі меңгерушісіне не жүктеледі?

   "Тәрбиесіз берілген білім - адамзаттың қас жауы" деген екен ұлы ғұлама ғалым, екінші Аристотель атанған әл-Фараби. Тәрбие - біліммен қоса жүр­­гізілетін егіз жұмыс. Оның мектептегі жетекшісі - тәрбие іс меңгерушісі. Ол сынып жетекшілерімен тығыз ынтымақтастықта өз жоспарын белгілейді, анықталған тәрбие бағытында жұмыс істейді. Тәр­бие ісі меңгерушісінің басшылыққа алатын жоғарыдағылар белгілеген бағдарламасы болады. Ол жоспардың барлық мек­тептерде бірізділікке түсі­ріл­гендігінің маңызы зор.

    Оқушылармен араласа оты­­рып  тәрбие ісінің қызметі қиын да қызық. Бұл арада оның әр түрлі мінез­ді, әр түрлі көзқарастағы оқу­шылармен тіл табыса білу шеберлігі өте қажет. Қандай да қиын мәселелер туындап, тұ­йыққа тірелген кезде жол тауып, амал қолданып кету тәр­бие ісі меңгерушісіне керек қасиет.

    Жас ұрпақты ұлтын сүйе­тін, тарихын қадірлейтін, салт-дәстүр, әдет-ғұрпын сыйлайтын, өз халқының патриот азамат ретінде қалыптастыруда бұл жұмыстағы маманның атқарар қызметі жан-жақты жә­не алуан түрлі. Осыдан-ақ оның жастарға жақын жүріп, жақсы тәрбие ұрығын себуінің маңыздылығы анықталады. Ертеңгі мемлекетіміздің еркін ойлы, қолынан іс келетін азаматтарын ұжымдағы бүкіл педагогикалық қызметкерлердің тынымсыз еңбегінің, қажырлы қайратының жемісі деп қа­рауымыз керек. Ал, тәрбие жұ­мысында кеткен кішкене олқылықтың кейіннен орны толмас өкініште қалдыруы әбден мүмкін, сондықтан тәрбие жұ­мысымен білімді де білікті маман шұғылдануы керек және оның өзінен биік адамгер­ші­ліктің, имандылықтың, пара­сат­тылықтың иісі аңқып, шә­кірт­теріне үлгі бола алатындай болғаны абзал.

   Сынып жетекшілері өткізе­тін тәрбие сағаттары да тәрбие ісі меңгерушісінің үнемі қапе­рін­де болады. Оның оқушылардың бойында еңбеккерлік, ізет­тілік, сыпайылық, кіші­пе­йіл­ділік, қайырымдылық, парасат­ты­лық, имандылық сияқты қа­сиеттерді қалыптастырудағы ең­бегі зор. Тек мұның жүрдім-бар­дым, немкеттілеу болмауы, белгілі бағыттағы мазмұнды тақырыптарға негізделген болуы керек. Осы жерде сынып жетекшісі мен тәрбие ісі меңгеру­шісінің бірлесе атқарар жұмыстары үлкен маңызға ие.

  Болашақ мектеп, оның мұғалімдері туралы ойларымызды жазу барысында "керек" деген сөзді көбірек қолданатынымызды байқап отырған боларсыздар. Ертеңгі күн жайында айта бастағанымызда дәл осы керекті іс­ке асыру, оның өзектілігі маңызын жоймайтындығын мойындағанымыз дұрыс.

     Мектептегі тәрбие саласындағы іс-шаралар әр түрлі танымдық кештер, интеллектуалдық ойындар, дөңгелек үстел басындағы басқосулар, пікір алмасулар, дебаттар, ой бөлісулер оқу­шы­ларды болашақ өмірдегі бәсекелестікке дайындайды. Осындай пікіралысуларға қатысқан, ойын жеткізе білетін шәкірттер қандай ортада болса да, өзін жақ­сы сезініп, тез бейімделе ала­ды және тәрбие саласындағы жа­салып жатқан жұмыстарды білімімен ұштастырады. Мұның мектеп бітіріп, басқа орталарға баратын, әр түрлі қоғамдық орындарда, институттарда, университеттерде студент атанатын жастарды өз ойын айта білуге, көзқарастарын ортаға салуға, шешендікке баулуда да маңыздылығы жоғары.

    Тәрбие жұмыстарының не­гізгі өзегі оқушыларды ұйымдаса жұмыс істей білуге, өзара сый­­ластыққа, әділ де шынайы бә­секелестікке, қарым-қатынас жасай білуге үйретеді. Бұл жерде де тәрбие ісі меңгеруші­сінің біліктілігі үлкен роль атқарады. Заманауи білім жүйесі мұ­ғалімнен АКТ жетістіктерін жете меңгеруді, өзі де, әріптестері де, оқушылары да мың құбылған әлемдегі жаңалықтардан қалып қоймауын талап етуде. Тәрбие ісі меңгерушісі де өз қызметінде осы ұстанымды ұстай білгені абзал. Бұл тәрбие саласындағы үз­дік жетістіктер, өз жұмыстарындағы басқаларға үлгі боларлық істерді насихаттап отыру, сонымен бірге басқа мектептердегі тәрбие жұмысымен байланыстылығының да мәні зор.

 

    Мектебімізде білім беру үдерісінде ұлттық құндылықтарымыз арқылы төл тарихын, өз ана тілін, мәдениетін жетік біліп қастерлейтін, шет тілдерін еркін меңгерген, озық көзқарасты тұлға қалыптастыруға ба­ғытталған ұстаздар мен оқу­шылардың бірлескен іс-әрекетін ұйымдастыруды мақсат тұтқан қалалық семинар өтті. "Ұлттық құндылықтар - адам­гер­шілік бастауы" тақы­ры­бын­да ұйымдастырылған семинарда "Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру" бағытын іске асыру­да мектеп ұстаздары мен оқу­­шылар белсенділік танытты.

    Семинарды мектеп директоры Ж.Кулгазиев ашып, келген қонақтарға сәттілік тілеп, бағдарламамен таныстырды. Семинарды мектеп оқушылары Елбасымыз жайлы, еліміз­дің рәміздері туралы, Астана қа­ласының 20 жылдық мерекесі мен Қызылорданың 200 жылдық мерейтойы туралы үш тілде өлеңдер оқып, әндер орын­дады. Семинарға қатысушылар мектеп мұражайын ара­лап, көрмеге қойылған оқу­шыларымыз бен ұстаздарымыздың шығармашылық жұ­мыстары мен жетістіктерін көріп тамашалады.

    Қала мектептерінен келген мұғалімдер 11"А" сыныбында тарих пәнінен "Саяси қуғын-сүргін" тақырыбы бойынша (пән мұғалімі Г.Қыстаубай), 7 "А" сыныбында өзін-өзі тану пәнінен "Отбасы құндылықтары" тақырыбында (пән мұғалі­мі Ж.Сапаржанова) сабақтарына қатысты. Шахматтан үйір­ме жұмыстарын жүргі­зе отырып, нәтижелерін көр­сет­кен бастауыш сынып мұға­лі­мі Т.Маймақованың "Шахмат - ақыл-ойдың кені" атты са­йысы қатысушыларға ерекше әсер қалдырды. Мұнда мектебіміз­дің мақтаныштары болып, қа­лалық деңгейде жүлде­лі орын алып жүрген шәкірт­те­ріміз бен ұстаздарымыздың же­тістік­терінен көрме жасалды.

   Келесі сабақта жаңартыл­ған білім беру мазмұнына бағытталған 7 "А" сыныбында "Рекорды в цифрах" тақырыбында орыс тілінен пән мұғалімі М.Амантаева сабақ өткізсе, ағылшын тілінен 5-7 сыныптар арасында пән мұға­лімі А.Умирғалиева "Knoh­ledge is power" тақырыбында инттеллектуалды сайыс өткізді. Бастауыш сынып мұғалімі Р.Қалиева мектебіміздің "Жас қа­нат" ОҒҚ-ның жұмыстары мен жетістіктерін көрсете отырып, "Рухани жаңғыру" кабинетінде "Ғылыми жобалар шеруін" ұйымдастырды. Онда түрлі қа­лалық, облыстық ғылыми жә­не әлеуметтік жобаларға қа­тыс­қан жүлдегер оқушыларымыз өз жобаларын қорғады.

    Жетінші міндет: адами капитал - жаңғыру негізі. Елбасы Жол­дауының негізгі мазмұнында қазіргі жаһандық жағдайда әлем елдерінің көшінен қалмай, ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу үшін ғылыми-техникалық, ақпараттық-технологиялық салаларды дамыту және адами капиталдың - жаңғыру негізі екен­дігі аталған.

     Бүгінде әлемнің дамыған ел­де­рінде адами капиталды мемлекеттің, қоғамның және экономиканың негізгі тұғыры деп қабылдайды.

    "Адами капитал" терминін алғаш рет өткен ғасырдың 70-жылдарында Нобель сыйлығының лауреаты, атақты экономист Тео­дор Шульц қолданысқа енгізген болатын. "Адам бойындағы барлық қабілет туа бітеді немесе өмір­лік дағдымен қалыптасады. Әрбір адамның тұқымдық ерекшеліктеріне байланысты туа біткен қабілеттері болады. Тиісті қаржы бөлу арқылы дамытылатын адам бойындағы өмірде жүре қалыптасқан құнды қабілеттерді біз "адами капитал" деп атаймыз",- дейді ол.

   Біз өмір сүріп отырған әлемде мемлекетіміздің экономикасын, әлеуметтік әлеуетін және сая­сатын, бір сөзбен айтқанда, қоғамымыздың болашақ дамуын интеллектуалды адами капитал айқындайтыны анық. Зерттеушілердің айтуынша, бүгінгі өскелең экономиканың ерекшелігі кәсіпорындардағы жоғары адами капиталға тәуелділігін­де болып отыр. Мәселен, қазіргі таңда компанияның құнын бағалайтын мамандар ең алдымен, кәсіпорын қызметкерлерінің адами капиталының әлеуетіне басымдық береді. Олардың зерт­теуінше, компанияның нарықтық құнының 75 па­йызы оның қызметкерлерінің білімі мен интеллектісіне тәуелді екен. Әлем­нің дамыған мемлекеттерінде ада­ми капиталға инвестиция са­лу болашақта мол табыс әкеле­тін дәстүрлі бизнес жоба ретінде қабылданады. Нобель сый­лы­ғы­ның лауреаты, эко­номист Гарри Беккердің есебінше, бі­лімге жұмсалған инвес­ти­ция бо­ла­шақта орта есеппен жы­­лына 12-14 пайыз табыс береді екен.

Сәрсенбі, 14 Ақпан 2018 09:57

СІЗ ҚАНДАЙ КІТАП ОҚИСЫЗ?

| Автор: 

          Бүгінде кітап беттерін тек нақты мәліметті іздегенде ғана қолға алып қараймыз. Бірақ бұл бүкіл адамзат ондай дегеніміз емес. Айналамызда кітап сүйер қауым да жетерлік. Таңдау да әрқалай. Бірі сезімге толы романдарды ұнатса, бірі өзін-өзі дамытуда әр түрлі оқулықтарға жүгінеді. Рас, кейде жаңа беттерді қарап жатамыз. Не оқимыз деп іздестірмейміз, барлығы қолымызда. Қай басылымға барсаңыз да, өзіңізге керекті дүниені таба аласыз. Мен де тілші ретінде облыстық Ә.Тәжібаев әмбебап ғылыми кітапханасына барып, жаңа шығарылымдармен танысып шықтым. Кітаптар үйінде өткен жылы 5115 жаңа кітап келіп түскен екен. Оның ішінде 3769-ы әр саланы қамтиды, 1346-сы мерзімді басылымдарды құрайды. Ал, тапсырыс бойынша келіп түскендер 815, сый ретінде берілгені 685 кітап.

   Мұқабасы ескірсе де, мазмұны өзгермейтін дү­ниелер бар. Олар жаңадан өңделіп оқырманға ұсынылады. Соның ішінде өт­кен жылы келіп қосылған Шерхан Мұртазаның жинағын, Ахмет Байтұрсыновтың энциклопедиясын, Махмұт Қашқаридың түрік сөздігі мен Абай Құнанбаевтың қара сөз­дерін көруге болады.

   Сонымен қатар Хамит Ерғалидің "Қиын өткен қызығым-ай", Есенғали Раушановтың "Амал деген айыңыз.." , Өтеген Нұрмағамбетовтің "Сағындым сені" өлеңдері көзге бірден тү­седі. Сонымен бірге, Өтеген Қырғызбаевтың "Сү­гір" романы, Есей Жеңісұлының "Шуақ" өлең-жыр­лары мен әңгімелері, Қайрат Сабырбаевтың "Дүлдүлдер дүбірі" жырларымен қоса, Сағи Жиенбаевтың он томдығының кезекті төртінші томын осы жерде кездестіресіз.

         Бүгіндері "мына мамандық сұраныста", "мына мамандықтың жалақысы тәуір" деп кесіп айта алмайтын болдық. Барлығын нарықтың механизміне бұра салдық. Десе де бұрынғының престиж мамандығы әлі де бар. Саясатқа салсақ, техникалық маман иелері сұраныстан түспейді. Қазір оқу бітірген оқушылардың бас уайымы осы. Бұл барлық адамның басынан өтетін өмірлік таңдау дерміз. Бірақ, мамандығы басқа, кәсібі басқа жандар айналамызда толып жүр. Біреу қалағаннан, біреу қаржы таба алмағаннан, біреу әлдекімнің шақырумен еңбек етіп, маман атанып отыр. Осындайда мамандық таңдау оқу бітіргеннен кейін әйтеуір бір жұмыс табармын деген ниеттен бері өте алмай тұрған сынайлы. Мүмкін біз қателесерміз, бірақ бүгінгі оқушы, ертеңгі студент, болашақ маман мамандық таңдауда кімге сүйенерін білмей ортада ойланып қалады. Ата-ана ықпалы, орта әсері, ішкі таңдау. Жақында ақпарат құралдарында "грантқа тапсырған түлектердің 80 пайызы өз қалаған мамандығына түсе алмайды" деген ақпарат шықты. Басты себеп - грант үшін барлығына көну. "Тілші түйіні" айдарының бұл жолғы көтерер тақырыбы да осы таңдау турасында болмақ.

    Мойындау керек, тек 11-сыныпқа барғанда ғана оқушы кім болатынын, қандай мамандық таң­дайтынын сол кезде шешеді. Өзінің бейімі барлар таңдауды ерте жасайды, ата-ана кеңесіне құ­лақ асқандар уақытты соза тү­седі, ал көптің таңдауына бас ұр­ғандар екі ойлы болып жүреді. Мұның оң не теріс жақтарын із­деп жатудың қажеті шамалы. Се­бебі осы кезге дейін мамандық таңдаудың машақатын әр­кім әрқалай сезініп келді. Алайда, өмір кейде ойлағандай болмайды. Грантқа түсіп, маман атан­ғандардың жұмыс таппай жүруі, бір мамандықты орта жолда қалдырып кеткен жастардың мысалы көп қоғамда. Әрине, ма­ман болудың жолына нық қадам басқандар аз емес. Көңіліне қонған, мамандығын мақтан ететін азаматтар жетерлік. Сонымен бір­ге өзі қаламаған мамандықта көндігіп барғандарды да жоқ дей алмаймыз.

   Бір анығы, Қазақстанда әлі күнге дейін мамандықтардың жүйесін реттейтін механизм жоқ. Бар болғанның өзінде де көзге көріне бермейді. Сол себептен де түлектер мамандық таңдауда бірнеше факторларға сүйенеді.

     Мектеп директорым қандай?

    Мектеп директоры - мектептегі ең жоғарғы лауазымды қызмет ор­ны. Одан талап етілер іс те, жауапкершілік те салмақты. Оның бойынан өз мамандығына деген терең білімділігімен, біліктілігімен қоса шебер ұйымдастырушылық, әр түрлі жағдайда жол таба білетін икемділік, қандай жұмыстың болмасын, тетігін таба білетін сұңғылалық керек. Сонымен бірге мектептегі бірінші басшының қай істе де қара қылды қақ жаратын әділді­гімен танылғаны жөн.

     Мектеп директорының иығына артылатын жүк дәл қазіргі қоғамда жеңіл деп айтуға болмайды. Өз ұжымындағы әр мұғалімнің бойындағы адамгершілік, имандылық, білімділік, біліктілік, мәдениеттілік, оқушылармен, әріптестерімен қа­рым-қатынаста тіл табыса білуі, ұжымдағылардың рухани құндылық қасиеттерін тани білуі, оны оқу процесі кезінде, оқушылармен жұмыс барысында тиімді бағытқа бағыттай білуі - бірінші басшының міндеті. Ал, ол міндетті мінсіз орындай білу директордың жеке басындағы адами қасиеттерге байланысты. Мектеп басшысы да ет пен сүй­ектен жаратылған пенде, оның да қателесуі мүмкін. Әр адамда болатын ондай кемшілікті мойындай білу, өзгелердің қателігіне де кешіріммен қарай білуі бірінші басшының тұлғалық қасиетін таныта түседі, сонымен бірге оның қай жұмыста болмасын, принцип­шілдігі, қай жұмысты болмасын, аяғына дейін жеткізе білетін табандылығы да ерекше мәнге ие.

    Қай мектептің болмасын, білім саласындағы не басқалай жұмыстарындағы жетістігі немесе кемші­лігін директордың есімімен байланыстырып жатамыз. Шынында да, ұжымның іскерлігі, білім беру процесіндегі жетістіктері, әр түрлі іс-шараларды атқаруда бағындырған белестері мектеп басшысының ұйымдастыру шеберлігіне сын екендігі ақиқат. Осы арадан мектеп директорының мектеп әкім­ші­лігіндегі оқу ісі, тәрбие ісі, шаруашылық ісі меңгерушілері, мектеп психологымен және бүкіл ұжыммен ынтымақтаса, тіл табыса жұмыс жасай білу керектігі туындайды. Мек­тептегі психологиялық ахуал, ұжым мүшелерінің бір-бірімен тү­сіністікте болуы, бірлесе жұмыс жа­сауы және олардың бір бағытта оқу-тәрбие жұмысын ұйымдастыра білуі көбіне мектеп директорының іскер­лігін танытып жатады.

Сәрсенбі, 07 Ақпан 2018 12:36

ҰСТАЗ ЖАЛАҚЫНЫ ҚАЛАЙ АЛАДЫ?

| Автор: 

        Жыл басында Елбасы ұстаздарды бір қуантып тастап еді. Талай жылдан бері ұстаздардың жа­ла­қысы мінбелерден көте­ріл­генімен, нақты бір шешім бол­мады. Білім саласының дамуына күш салып жүрген ұстаздардың жалақысын арттырудың кезеңі келген секілді. Елбасы тапсырмасынан кейін Үкімет тапсырма бе­ріп, ҚР Білім және ғылым министрлігі қимылдады. Әрине, Жолдауда жазылғандай, мұғалімдердің жалақысы 30-50 пайызға арттырылмақ. Бірақ қалай жүзеге асады? Жақында ҚР Білім және ғылым вице-министрі Бибігүл Асылова ұстаздар жалақысының тарификациясын есептеп берді.

   Заң бойынша, кез келген мұ­ғалім аптасына18 сағат сабақ беруі керек. Егер ұстаз 24 сағат сабақ берсе, нақты жалақы мөл­шері арта тү­седі. Мысалы, үш жыл еңбек өтілі бар немесе мүлдем катего­рия­сы жоқ мұғалімнің бір сағатының құнын есептеп беретін болсақ, әрбір сабағы үшін 3146 теңге алады. Оған дәптер толтырып, сынып жетекші болғандағы ақшаны қосыңыз. Тест тапсырып, бі­лік­тілігін дәлелдесе, жалақысы тағы артады. Бұл - министрлік мамандардың есептеуі.

   Тағы бір айта кетерлігі, министрлік өкілдерінің айтуына қарағанда, сынып жетекшісі бол­ған ұстазға қосымша қаржы төленіп келеді. Мектептердегі зертханаларды, шеберханаларды, оқу-консультациялық пунктерді меңгергені үшін базалық лауазымды жалақыға 20 пайыз қосылады. Яғни, 17 697 теңгені 20 пайызға көбейтсек, 3539 теңге үстіне қосылады. Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарында 25 пайыз, аралас шеберханалар болған кезде 30 пайызға артады.

   Біз тілге тиек еткелі отырған Арал қаласындағы №83 орта мектебі өз есігін шәкірттерге осыдан 40 жыл бұрын, нақтырақ айтқанда, 1978 жылы 21 қыркүйекте айқара ашқан. Содан бері бұл білім ұясынан қаншама түлектер қанат қақты. Олардың арасында қоғам мен мәдениет қайраткерлері, денсаулық пен білім саласының саңлақтары, ғалымдар мен қарапайым еңбек азаматтары жетіп артылады.

    - Бүгінгі таңда мектебімізден мыңнан астам шәкірт заман талабына сай сапалы білім, саналы тәрбие алуда. Өйткені бұл екеуі егіз ұғым саналады,- деп бастады өз әңгімесін мектеп директоры Жаңаберген Қайруллаұлы Аманжолов. Тәрбиесіз берілген білімнің талай халықтың басына таяқ болып тиіп жүргені ащы да болса ақиқат. Осы ойымызды тап басқандай білім ұясының басшысы:

   - Білім мен тәрбие - егіз ұғым. Сондықтан біз жаңаша білім беру бағдарламасымен бірге ұлттық озық салт-дәстүрлерімізді бала бойына бастауыш сыныптан бастап баулуды мақсат етіп келеміз,- деді.

    Білім ұясы ұжымының жеткен же­тістіктері әрине бірінші кезекте мектеп басшысынан бастап, ұстаздар қауымы мен ойы ұшқыр, білімді де білікті шәкірттерге тікелей байланысты екені айдай ақиқат. Бұл орайда Жаңаберген Қайруллаұлы басқарған мектептің қол жеткізген қомақты жетістіктері аудан білім саласы арасынан ойып орын алып жүр. Аудандық, облыстық, республикалық пәндік олимпиадалар мен ғылыми жобаларға қатысып жүрген мектеп оқушылары арасында математика пәнінің І санатты мұғалімі Сара Еңсепованың шәкірті 6-сынып оқушысы Гүлдана Сәбитова математика пәнінен Көкшетау қаласында өткен республикалық ғылыми жоба сайысында І орынды, химия пәнінің І санатты мұғалімі Назгүл Махамбетжанованың шәкірті, 10-сынып оқушысы Гүлдана Ғалым­жан­қызы химия пәнінен Алматы қаласында өткізілген республикалық олимпиа­дада арнайы сертификатты жеңіп алған болса, 2-сынып оқушысы Айнара Бекмырзақызы мен 3-сынып оқушысы Әбілмансұр Әкімшаев "Зерде" республикалық ғылыми жоба сайысының аудандық, облыс­тық кезеңдерінен сүрін­бей өтіп, Көкшетау қаласында өт­кен ақтық сында Әбілмансұр І, Айнара ІІ орын­ға ие болған. Бұлардың сынып жетекшілері Гүлнұр Оразбае­ва мен Құндызай Қаратаеваның ең­бегі өлшеусіз болғаны анық.

Сайт бойынша іздеу

Сауалнама

ҰБТ кезіндегі сынақ кітапшалары қаншалықты білімді таразылай алады?

Алдын ала межені байқау үшін - 27.9%
Ұлттық тестілеуге дайындықты пысықтау жолы - 37.2%
Ақша табудың амалы - 11.6%
Оқушының пәндік сабақтардағы бейінін байқатады - 23.3%

Total votes: 43
The voting for this poll has ended on: 07 Мам 2018 - 00:00

Күнтізбе

« Шілде 2018 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Серіктестер

 

Бұлтты

2°C

Қызылорда

Бұлтты

Құрғақ 93%

Жел 1.61 km/h

  • 5 Нбр 2015

    AM Fog/PM Clouds 6°C 0°C

  • 6 Нбр 2015

    AM Clouds/PM Sun 7°C 3°C