Айтарым бар

Исатай Минуаров, әлеуметтанушы:

    Бала өз болашағына өзі жауапты. Тиісінше, мамандығын өзі таңдауы керек (бала өзіне не керегін біледі. Егер барлығы жоспар бойынша болмаса, бала ата-анасын кінәлайды). Қазір нарық соны сезген болуы керек, көптеген оқу орталығы “дұрыс мамандық таңдауға көмектесеміз” деген сервис көрсетуді бастады.

   Нарықта қандай мамандықтарға сұраныстың мол екенін анықтап алыңыз. Мамандықты таңдағанда өте ұқыпты болыңыз.

  “ЖОО-ға мектептен соң бірден түсу міндетті” деген психологиядан арылу керек. Шетелде Gap year деген ұғым бар. Gap year бір жыл болуы мүмкін, екі-үш жылға созылуы мүмкін. Бұл уақытты мектепті енді бітірген түлек өзінің не қалайтынын, жасырын потенциалын барынша анықтауға, приоритеттерді дұрыс қою жағын ойлануға пайдаланады. Есесіне, мектеп бітірген бала сол уақыт аралығында есейіп, аз да болса студенттік шақта туындайтын қиындықтарға, стреске дайын болады. Ал біздегідей балаға мектеп бітірген жылы бірден университетке түсуді міндеттеу дұрыс емес.

 

Ұстаз мәртебесін бірге көтерейік!

Бізге жазылыңыз!


Республикалық "Ұстаз мәртебесі" газетіне жазылу құны                      2019жылдың І  жартыжылдығына 

Қазпочта арқылы 6 айға - 1950 теңге (қала үшін)

6 айға - 2150 теңге (аудандар үшін)

Редакция арқылы 6 айға - 1880 теңге

Редакцияға хат

Біз туралы

Редакция құрамы

 Бас редактор – Нұрлан Нұрмахан

Жауапты хатшы –

Абай Тағыберген 

Журналистер

Айдар Сайлауов 

Жүлдызай Қалиева

Абзал Жолтерек

Нұрболат Қоймағанбетов


 Байланыс телефоны:   8(7242) 20-16-19

Электронды пошта: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Фейсбуктегі парақша аккаунты: ustaz.martebesi.kz

Email:
Тақырып:
Текст:
Сәрсенбі, 18 Қаңтар 2017 06:55

Ағзалар донорлығы туралы не білу қажет?

| Автор:  
Материалға баға беріңіз
(0 дауыс)

     Ағзалар донорлығы мәселесі кез келген жан үшін жеңіл қабылданатын шешім емес. Бұл бүгінгі күні өзекті мәселе болып табылады, себебі мұндай жағдай әр адам­ның басынан өтуі мүмкін. Объективті шешім қабылдау үшін тиісті ақпа­раттан хабары бар адамның маңызды рөл ойнайтын саласы. Бір адамның қабыл­даған шешімі басқа бірнеше адамның өмірін құтқарып қалуы мүмкін. Кейбір адам­дар үшін жалғыз ықтимал ем ағзаларды немесе тіндерді ауыстырып қон­дыру. Ал өмірден өткен адам 7 адамның өмірін құтқарып қалуына мүмкіндігі бар. Көбіне ағзалар донорлығымен трансплантация стереотиптілікпен және үрей­мен ілеседі. Төмендегі ақпаратта сіздің шешім қабылдауыңызға түрткі бо­лар кейбір сұрақтардың жауабы қамтылған. Шешім қабылдау кезінде транс­план­тацияға мұқтаж жанның орнында әркімнің болуы мүмкін екенін ұмытпаған жөн.

 

Ағзалар трансплантациясы заңды ма?

     Қазақстанда донордың ағзаларын алу және транспланттау заңға сәй­кес жүзе­ге асырылады. Донорлық пен транс­­­­плантация "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" ҚР Кодексімен жә­не ҚР Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің заңға тәуелді актілермен реттеледі.

 

Кімнің ағзалары донор бола алады?

     Трансплантация мақ­сатында ағзалар доноры ретінде тірі адамның мәйіті бола алады. Қазақстанда ағзалардың басым көпші­лігі мәйіт­терден алынады, мұн­дай­да мидың өлімі белгіленуі тиіс.

 

Мидың өлімі деген не?

    Мидың өлімі (бас миы­ның қайтымсыз өлі­-­мі) - жұмыс жасайтын жү­рек және өкпені мәж­бүрлі вентиляциялау кезінде тіркелетін бас ми функцияларының то­лық және қайтарымсыз тоқтау күйі. Ми­дың өлі­мі адамның өлімі­мен теңдеседі. Мидың өлі­мін белгілеу негізінде өлім жазасы туралы қо­рытынды беріледі.

 

Тірі ағза донорлары

     Тірі ағза ретінде реципиентпен генетикалық бай­ланысы немесе тін үйлесімдігі бар тұлға бола алады. Тірі донор жан-жақты медициналық тексеруден өтіп, консилиумнан оның ті­нін немесе ағзаларын алу мүмкіндігі туралы қо­рытынды алу қажет. Тірі донордан ағзаларды алу оның нотариалдық куәландырылған жаз­баша келісімімен жү­зеге асырылуы мүмкін.

Тірі донорлардан қандай ағзаларды ауыстырып қондыруға болады?

    Трансплантация мақ­са­тында тірі донордан жұп ағзалардың тек біреуі ғана, ағзаның бір бөлігі немесе тіні алынуы мүмкін, олардың болмауы денсаулықтағы бүйрек, бауырдың бір бө­лігі үшін қайтымсыз бұзылуға әкелмейді.

 

Қайтыс болғаннан кейінгі ағзалар донорлығы

     "Халық денсаулығы жә­не денсаулық сақтау жүйесі туралы" ҚР Кодексіне сәйкес, егер денсаулық сақтау ұйы­мы мәйіт­тен ағзаларды алу сәтінде аталмыш тұлғаның тірі кезінде не­месе оның жұбайы(зайыбы), жақын туыстары немесе заңды өкілі оның тіндері мен ағзаларды алуға жол берілмейді.

     Басқаша айтқанда, Қазақстанның барлық азаматтары қаза болғаннан кейін донор ретінде қа­ралады, бірақ тікелей ке­ліспеген жағдайларды қоспағанда. Әлеу­меттік тә­­жірибеде жү­йе "келі­сім презумпция­сы" қа­ғи­­дасы ретінде си­патталады, мұн­да бас тарту ту­­ралы мәлі­меттер адамның келісімін болжайды.

     Қазақстанда қаза бол­ған адамның еркін жақын туыстарынан, жұ­ба­йынан (зайыбынан) немесе заңды өкілін бі­лу­ге болады. Сондықтан қа­за­дан кейін донор бол­­ғысы келген тұл­ғалар тірі кезінде шешім қа­был­дап, бұл туралы жұ­ба­йы(зайыбы), жақын туыстарын немесе заңды өкіл­дерін хабардар ету қажет.

 

Кімдер жақын туыстары және заңды тұлғалары болып саналады?

    Заңнамаға сәйкес жа­қын туыстар ата-ана (әке), асырап алушы (асы­рап алушылар), асырап алынған балалар, бір әке-шешеден туған және бір әке-шешеден тумаған аға-сіңілілер, ата-әжелер, немерелері болып табылады. Заңды өкілдерге мыналар жатады: ата-аналар(әке), асы­рап алушы (асырап алу­шылар), қамқоршы немесе жанашыр, патронаж тәрбиеші және олардың ор­нындағы басқа тұлғалар.

 

Мәйіттердің қандай ағзалары мен тіндерін ауыстырып қондыруға болады?

    Қаза болған адамда жү­­рек, бауыр, бүйрек, ұйқы безі, өкпе және аш ішектер, сондай-ақ тін­дер-көз­дің қасаң қабығы, сүйектер, сіңір­лер, жү­рек клапандары және т.б. сияқты ағзалар алынуы мүмкін.

 

Қайтыс болғаннан кейінгі донорлық шарттар қандай?

    Мәйіттен ағзаларды алу кезінде екі қағида шар­ттарды сақтаған жөн:

    1. Мидың өлімін белгілеу.

  2.  Қайтыс болған адам­ның тірі кезінде донорлықтан бас тартуы, не оның жұбайы(зайыбының), жақын туыстарының және заңды өкіл­дерінің бас тартуы туралы мәлімдемесінің болмауы.

 

     Ағзаларды сатып алу-сатуға, мәжбүрлі түрде алуға рұқсат етіледі ме?

   Адамның ағзаларын мәж­бүрлі түрде алуға және оларды ауыстырып қондыруға тыйым салынады және заң бойынша қудаланады. Адамның ағзаларын сатып алу-сатуға тыйым салынады.

Лиза

НҰРСҰЛТАНОВА,

бас нефролог, бүйрек бөлімшесінің меңгерушісі

Оқылды: 378 рет Соңғы рет өзгертілді: Сәрсенбі, 18 Қаңтар 2017 07:01

Сайт бойынша іздеу

Сауалнама

Күнтізбе

« Қараша 2018 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Серіктестер

 

Бұлтты

2°C

Қызылорда

Бұлтты

Құрғақ 93%

Жел 1.61 km/h

  • 5 Нбр 2015

    AM Fog/PM Clouds 6°C 0°C

  • 6 Нбр 2015

    AM Clouds/PM Sun 7°C 3°C