Газеттің ПДФ нұсқасы

Ұстаз мәртебесін бірге көтерейік!

Бізге жазылыңыз!


Республикалық "Ұстаз мәртебесі" газетіне жазылу құны

Қазпочта арқылы 6 айға - 1680 теңге(қала үшін)

6 айға - 1800 теңге (аудандар үшін)

Редакция арқылы 6 айға - 1560 теңге

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:
Шеберлік сағаты

Шеберлік сағаты (12)

    Президент Н.Ә.Назар­баев: "Еңсесін енді көтеріп келе жатқан біздің еліміз үшін дарынды ұрпақтың орны мүлде бөлек",-деп айтқандай, қазіргі мектеп мұғалімдеріне үлкен жүк артылып отыр.

    ХХІ ғасыр - бәсеке ға­сыры, сондықтан да бұл бә­секеге қабілетті ма­мандар қажет. Сол маман иесі - ұлттық құндылықты әлем­дік деңгейге шығару­ға қабілетті, өзіндік жеке көзқарасы қалыптасқан тұлғаны тәрбиелеу қазіргі білім ордаларының негізгі міндеті. Ол үшін оқу­шы­лардың белсенділігін арт­тыру, ізденімпаздыққа үй­рету және білімді өз бетін­ше алатын және қолдана білетін  дарын иесін тәр­бие­леу керек. Демек, ұс­таздар қауымы оқушы­лар­дың шығармашылық қабі­ле­тін дамытуға, ғылымды на­сихаттау бағытында ин­тел­лектуалды дамуына жол ашуға, ғылыми-та­ным­дық қызығушылығын қолдай отырып, дарынды оқушылар мен жұмыс жа­сауды басты мақсат ретін­де алға қоюы керек.

     Баланың белгілі бір іс-әрекетке белсенділігі жас кезінен байқалады. "Да­рын­ды­лық" термині "да­рын" сөзінен шыққан, адам­ның ерекше қолайлы ішкі алғышарты дегенді білдіреді. Дарындылық білім беру, тәрбиелеу жұ­мы­сының әсерінен ғана емес, балалардың өз қүш­терін жүзеге асыру кезінде ғана дамиды.

   Мұғалім ретінде оқу мен тәрбие саласындағы аса маңызды міндет - та­лабы таудай дарынды жеке тұлғаны іздеп тауып, оны жетілдіріп шығару. Ал, мақсаты - тәрбие мен білім халықтық бола отырып, ұлттық дәстүрді ұстаушы, дені сау, адамгершілігі мол, қабілеті дамыған, саяси са­уатты, өресі биік азамат­тарды тәрбиелеу.

    Құрдастарына қара­ғанда оқуға деген жоғары зеректігі анық байқалатын ерекше шығармашылық қабілеті бар бала "дарынды бала" деп саналады. Педа­го­гикалық энцикло­пе­дия­да мынадай анықтама бе­ріл­ген: "Дарындылық - іс-әрекеттің белгілі бір саласында ерекше жетіс­тікке жетуге жағдай жа­сай­тын, адам қабілеті да­муының жоғарғы дәре­жесі".

    Сондай сабақтардың бірінің жоспарын жария­лауды жөн көрдім.

    Тақырыбы: "Ондық бөл­шектерге амалдар қолдану"

    Мақсаты:

   1.Қазақтың сана-салт­тық байлығын қолдана отырып, математика пә­нінен білім беруді қызықты және ұтымды қылып атқару.

   2.Оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп, топпен жұмыс істеуге, логикалық ойлауды жеделдетуге бау­лу, танымдық қабілетін, математика пәніне деген қызығушылығын арттыру.

    3.Оқушыларды ұлттық рухта тәрбиелеу; Халық­тың ауызекі мұрасын жан-жақты түсіне білуге үйре­ту; Оқушылардың ұлттық санасын қалыптастыру;

    Оқушылардың көзқа­расын кеңейту.

    Түрі: Топтық сайыс.

    Типі: Ойын түрінде.

     Көрнекілігі: Сайысқа қажет форматтағы мате­риал­дар, нақыл сөздер, суреттер.

     Жоспары:

    1.Таныстыру, сәлем­десу рәсімі. 2.Бапкерлер жарысы. 3.Шабандоздар жарысы. 4.Көкпар. 5.Та­қым тартыс. 6.Салма көк­пар.

     Барысы:

     Талай жырлап, сан ға­сырлар дастанын,

     Кең даламнан естіледі асқақ үн.

     Талай талант сенде шың­далып, сенде өсті.

     Талай ғылым сенен алды бастауын.

     Көкпар тарту - сайыс. Бұл қазақтың ұлттық ойы­ны. Көкпарда екі команда тартысқа түседі. Әр ойын­шы көкпарға берілген сер­кені ат үстінен іліп алып, белгілі бір мәреге немесе сыйлы үйге әкеліп түсіреді. Осылайша сый алуды мақсат етеді.

      Абай атамыз "Тегінде адам баласы адам баласы­нан ақыл, ғылым, ар, мі­нез деген нәрселермен озады" деген екен. Біз бүгін шынайы көкпар тартпа­ған­мен, білімімізді жарыс­қа саламыз.

      1.Таныстыру, сәлем­десу рәсімі.

      Адам алып, таңғажа­йып ісімен,

      Көкпар ойын, ой тас­таған түсімен.

       Зерделілер заманды алға жылжытсақ,

       Математикалық заңды­лық­тар күшімен.

      Көкпарға қатысатын "Тұлпар" және "Сәйгүлік" топтарын ортаға шақырып, топ мүшелерінің таныс­ты­руына кезек берейік. (топ мүшелері өздерін таныс­тырып өтеді).

       2.Бапкерлер жарысы.

     Балалар, көкпар ойы­нын өткізу үшін бапталған аттар және шабандоз жі­гіттер болуы керек. Ал, бап­таушыны "бапкер" деп атайды. Топ жетекшілерін "Бапкер" деп атаймыз. Олай болса ойынымыздың келесі кезеңі "бапкерлер жары­сына" көшсек.

       Қай топтың бапкері бе­рілген есепті тез әрі дұрыс шығарса, сол топтың тұл­пар­лары жақсы бапталған болады.

     3. Көкпар.

     Құлагерін ел қалай елемесін!

     Көлік мінсең, гүл-жырға бөленесің.

     Қоздырады ат жарыс мына жұртты.

     Сол, секілді, жұрт аттың делебесін.

     Балалар, көкпар тар­тысты бастайық. Қойылған сұ­раққа қай топ бірінші жа­уап берсе, сол бірінші қа­зан­дыққа салған болып есептеледі.

     4.Дода.

    Көкпар кезінде жерге түс­кен серкеге жаппай та­ласу дода деп аталады. Ен­деше екі топ додаға түс­сін. Берілген тапсырмаға кім бұрын жауап берсе, сол серкені іліп алды деп есептейміз.

      5.Тақым тартыс.

   Ең мықты деген жігіт­тердің жекпе-жегін тақым тартыс дейді. Тақым тартыс кезінде екі жігіт ат басын құйысқандарына қарата, айқаса тұрып, серкені та­қымдарына басып, екеуі екі бағытта жүре тарты­сады.

     (Әр топтан екі адам шы­ғып, тапсырманы орын­дайды).

     6.Салма көкпар

    Салма көкпарда аты мық­ты шыққан жігіттер өнер­лерін көрсетеді. Олай болса ребус шешу арқылы өз білімімізді ортаға салайық.

     "Адам өзінің білмеген затынан қорқады, ал біл­ге­німен ұтады", - деп Белин­с­кий айтпақшы, жеңістерің құтты болсын, - деп сабақ­ты аяқтаймыз.

Бейсенгүл Жүсіпбекова,

Қ.Мұхамеджанов атындағы

№1 мектеп-гимназиясының

математика-информатика пәнінің мұғалімі

Қызылорда қаласы

 

Сәрсенбі, 08 Ақпан 2017 09:40

Инерция заңы

| Автор: 

     Сабақтың түрі: Ашық сабақ

     Сыныбы: 7 "Б" сыныбы

     Оқып-үйренудің негізгі мақ­саттары:

    1. Оқушылардың ойлау әре­кеттерін белсендендіре отырып, инерция туралы терең білімді меңгерулеріне жағдай жасау.

     2. Оқушылардың креативті (шығармашылық) ойлау дағды­ларын, топтық жұмыстар кезін­де ой-пікірін еркін жеткізіп, жүйелі сөйлеу, талдау, дәлелдеу, ұсыныс жасау дағдыларын да­мыту.

         3. Оқушыларды алға мақсат­тар қойып, сол мақсаттарын жүзеге асыруға әрекет етуге тәрбиелеу.

         Сабақтың барысы:

        Ұйымдастыру кезеңі.

       Мұғалімнің іс-әрекеті:

       1.Психологиялық дайын­дық.

        2.Формулалар арқылы 3 топка бөлу.

       

    Казахский народ имеет богатое духовное наследие, уходящее кор­ня­ми вглубь веков Казахстана - край орлиных крыльев, и действи­тель­но, он занимает территорию от седого Каспия до Алтайских гор, от Уральского хребта до высоко­гор­ного Алатау. Казахи - жители Вели­кой степи - испокон веков имели гро­мадную единую территорию, еди­ный язык, и единую нацио­наль­­ную культуру.

     Образ Родины закладывается в человеке с самого детства и сох­ра­няет­ся на всю жизнь. В общий по­ток радостных настроений и не­забываемых эмоций детства свои особенные ощущения и пережи­ва­ния вносят праздники. Праздник - это радость общения, самовы­ра­же­ния, взаимодействия и взаимо­обо­га­щения. Праздник дает положи­тель­ный эмоциональный заряд, спо­собствует эстетическому разви­тию учащегося, развивает нравст­вен­ные чувства, воспитывает в де­тях гражданина и патриота своей страны.

    Тематика праздников в школе связана со знаменательными собы­тия­ми жизни страны, служит де­мон­страцией ее общественных и об­­щечеловеческих ценностей. Глав­ной идеей, проходящей крас­ной нитью через все сюжеты, явля­ет­ся интерес и уважение к истории своего народа и культурным цен­нос­тям, формирует у детей чувство гордости за достижения своей Родины.

    Сценарии праздника

    Цель: сформировать у учащихся пред­ставление о Казахстане - не­зависимом демократическом госу­дарстве.

    Задачи: Расширить знания о госу­дарственных праздниках и ис­то­рическом наследии нашей страны;

    Воспитывать чувства патрио­тиз­ма, любовь и гордость за свою Родину, за свой народ.

    Приобщить к прошлому и нас­тоя­щему своей культуры через связь поколений, народные тра­ди­ции, поэзию, песни;

    В центр зала выходит ведущий.

   Ведущий. Здравствуйте, ува­жае­мые гости! Сегодня нас собрал в этом зале большой праздник - день независимости Республики Казахстан! Поздравляю вас с очень важным для каждого казахстанца праздником! Звучит гимн Респуб­лики Казахстан.

   Ведущий. Фундаментальная цен­ность нашего народа - незави­си­мость. Именно благодаря ей ста­ли возможными все успехи Казахс­тана. Независимость - это основа ос­нов. Наша Родина величава, бо­гата и красива. Народ, населяющий нашу республику - мирный и тру­до­любивый. Мир на нашей земле - главное, к чему стремится каждый человек. Ваша задача стать нас­тоя­щим гражданином и патриотом своей Родины.

    1-й ученик: 

    Моя Родина - Отан,

   Край, любимый Казахстан.

   Горы, степи и поля -

    Это вся моя земля.

   2-й ученик: 

    Мы рождены, чтоб родину любить,

   Мы рождены, чтоб ей одной служить,

    Мы рождены, чтобы Отчизне нашей

    Достойными сынами быть!

   Звучит инструментальная му­зыка - кюй Курмангазы.

   Ведущий. Перед тем как начать наши конкурсы, нам нужно выб­рать членов жюри, которые будут отслеживать правильность выпол­не­ния заданий, и выставлять нам оч­ки. (Выбирается жюри). Итак, нач­инаем наши конкурсы. Ребята, а что для вас означает большое, очень важное слово "Родина"?

   Учащиеся отвечают.

 

Жұма, 09 Желтоқсан 2016 05:14

1986 ЖЫЛҒЫ ЖЕЛТОҚСАН ОҚИҒАСЫ

| Автор: 

    Мақсаты:

    "Қазақстандағы 1986 жылғы Желтоқсан оқиғаларының се­беп­­тері, салдары туралы түсінік беру;

    "Желтоқсан оқиғасының қа­зақ халқының шынайы ұлт­тық санасының оянуы мен тә­уел­сіздікке қол жеткізудегі та­рихи рөлін көрсету. Желтоқсан құр­бан­дарын еске ала отырып, ха­лық бостандығы мен елдігі үшін күрескен сол үшін құрбан болған ағалар ерлігіне құрметпен қарау­ға тәрбиелеу;

     "Желтоқсан оқиғасының қа­зақ халқы тарихында бұдан бұ­рын ұлт-азаттық көтерілістер­мен са­бақтастық байланысын және алып империя Кеңес Одағының күй­реуіне тигізген ықпалын түсіндіру.

    Сабақтың түрі: Аралас сабақ. Топтық жұмыс.

    Сабақтың әдісі: Өзара белсен­ділігін, шығармашылық ізденісін арттыру әдісі, топпен жұмыс.

    Ұғымдар: Тірекжариялылық, плюрализм, пленум, мораторий, президиум.

    Пәнаралық байланыс: дүние жүзі тарихы, қоғамтану, әдебиет.

    Көрнекілігі: Қазақстан карта­сы, интерактивті тақта, сызба­лар, тарихи құжаттар, электрон­ды оқулық.

    Сабақтың барысы:

   

   "Ақтөбе облысы күндері" аясында қа­­ла­лық қосымша білім беру орталы­ғын­да Ақтөбеден келген мұғалімдер мен оқушыларға тәжірибе алмасу мақса­тын­да шеберлік сабақтар өткізілді. Қолөнер бөлімі үйірмесінің оқушылары Ақ­тө­беден келген меймандарға өз­дерінің жасаған бұйымдарынан ұйымдастыр­ған көрмесімен таныстырды. Көрмеге қол­­­дан тоқылған кілемдер, жұм­сақ ойын­­шықтар, жүннен басылған киіз, киім түрлері, моншақтан жа­сал­ған ал­қа­лар, құрақ көрпешелер, ұлт­тық киім­дер, матадан және батик, біз­кесте техни­каларымен жасалған панолар қойылды.

    Шеберлік сабақтарды қолданбалы қолөнер бөлімінің мұғалімдері: "Жас модельер" үйірмесінің жетекшісі К.Утепова "Сән журналын пайдалану ар­қы­лы киім тігу техникасы", "Асыл мұра" үйір­ме­сінің жетекшісі С.Қожантаева "Кілем то­қу текникасы", "Әсем мон­шақтар" үйір­­месінің жетек­шісі Ф.Құлмаханова "Ұлт­тық бас киімдегі ою­лар­ды бисермен кестелеу", "Батик" үйір­ме­сінің жетекшісі А.Бердеева "Батик тех­никасының тұр­мыс­та қолданылуы" атауында және "Құм ани­мациясы" үйір­месінің жетекшісі Е.Сер­манов "Құм­мен сурет салу тех­ни­касы" тақырыбында шеберлік сабақтарын өт­кізді. Шеберлік сабақтарға жетекші мұ­ғалімдермен бірге үйірме оқу­шылары қа­тыс­ты. Оқу­шы­лар үйір­ме­де өздерінің тік­кен киімде­рін, тоқыған кілемшелерін, мон­­­шақпен кес­телеген ұлттық киімдерін көрсетті.

    Меймандар мұ­­ғалімдермен бірге өз­дері киім тігу, мата бояу, құммен сурет са­лу, кілем тоқу, бисер тігу техникасын игеріп, бірге жасады.

Фарида ҚҰЛМАХАНОВА,

қалалық қосымша білім беру оқу-әдістемелік орталығының педагог-ұйымдастырушысы

 

Сейсенбі, 26 Шілде 2016 05:57

ҚАЗАҚТЫҢ КЕСТЕ ӨНЕРІН ДАМЫТУ

| Автор: 

   Сабақтың мақсаты: Оқушыларға халқымыздың қолөнерінің бірі саналатын жіп салып тігу, көркем тігістерінің қолөнер туралы ұғымды қалыптастыру, кестеге сурет таңдау, суретті матаға дұрыс орналастыру, көшіру туралы білімдерін кеңейту.

    Дамытушылық: Оқушыларға қолөнер туындыларын өз бетінше зерделеуіне бағыт-бағдар беру, өз бетінше жұмыс жасау шеберлігін дамыту.

    Тәрбиелік: Қолөнер бұйымын жасату барысында әдемілікті сезінуге, талғап таңдай білуге, жұмыс тәртібін сақтауға, ұқыптылыққа, шыдамдылыққа, қауіпсіздік ережесін сақтап, өздігінен жұмыс жасауға тәрбиелеу.

    Сабақтың әдісі: Сын тұрғысынан ойлауды дамыту, іздену, білімді жинақтау, сарамандық жұмыс.

    Сабақтың көркемділігі: Тігіс түрлері, дайын кесте, бұйым суреттер, оқулық. 

    Қажетті құрал-жабдықтар: Мата, жіптер түрлі-түсті, қайшы, ине.

     Сабақтың барысы:

     І.Ұйымдастыру кезеңі

     ІІ. Жаңа сабақ.

   

Сабақтың мақсаты:

а) Білім алушыларға қазақтың дәстүрлі мал және егін шаруашылығының қай жер­лерде, қай ғасырдан бастап дамы­ған­ды­ғы, мал шаруашылығы мен егін шаруа­шы­лығының түрлері, егілетін дақыл түр­ле­рі, егіншілік құрал түрлері туралы жал­пы мәлімет беру.

ә) Білім алушылардың сабаққа деген қы­­зы­ғушылығын, ой-өрісін, есте сақтау қабі­леттерін дамыту.

б) Білім алушыларды адамгершілікке, иман­дылыққа, Отансүйгіштікке, еңбек­сүй­­­гіштікке, заман талабына сай жауап­кер­­шілікке бәсекеге қабілетті патриотты азамат етіп тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: Түсіндіру, сұрақ-жауап.

Сабақтың көрнекілігі: Оқулық, тірек сыз­ба топтастыру аймағы, суреттер.

Пәнаралық байланыс: Қазақ әдебиеті, география, биология.

Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру кезеңі

ІІ.Үй тапсырмасын сұрау

ІІІ.Жаңа сабақ.

Қазақтың дәстүрлі мал шаруашылы­ғы­ның түп-тамыры сонау қола дәуірінен бас­тап пайда болып, темір дәуірі кезінде қа­лыптасып, орта ғасырда әбден орнық­қа­нын білеміз. Дәстүрлі мал шаруашы­лы­ғы ХVІІ ғасыры мен ХVІІІ ғасырдың ба­сы­да қатты күйзеліске ұшырады. Жоң­ғар шапқыншылығы салдарынан қазақ­тың көп тайпалары жерінен ауды, малы­нан айрылды. Дегенмен, ХІХ ғасырда мал ша­руашылығы біршама бұрынғы қал­пы­на келді. ХІХ ғасырдағы мал шаруашы­лы­ғы көшпелі, жартылай көшпелі және оты­рықшы болып үш түрге бөлінді. 1868 жыл­ғы патша өкіметінің әкімшілік рефор­ма­сынан кейін қазақтардың отырық­шы­лық­қа қарай ауысуы күшейді, егіншілік пен мал шаруашылығының үлес салмағы арт­ты. ХІХ ғасырдың соңында көшпелі мал шаруашылығы біршама сақталды. Ал, Қазақстанның көпшілік аймақта­рын­да жартылай көшпелі мал шаруа­шы­лық­та­ры қалыптасты.

Қазақтар қой, жылқы, сиыр, ешкі, тү­йе өсірді. Түліктердің ішінде қазақтың тұр­мысында қой малы маңызды орын ал­ды. Қойдың еті мен сүті қорек, жүні мен те­рісі киім, үй тұрмысы заттарына пайда­лан­ды. Қазақтар қылшық жүнді, құрық­ты қой өсірді.

ХХ ғасырдың басында Солтүстік Қазақс­танда - сібірлік биязы жүнді қой, Қы­зыл­құмда қаракөл қойы өсіріле бас­тады.

Қазақ халқының мал шаруашы­лы­ғын­да жылқы малының алатын орны ерек­ше. Қазақ жылқысының тұрқы ала­са, кеудесі ауқымды, жүні ұзын, тарпақ тұқымдас жылқы болды. Ол мініске шы­дам­ды, тебіндеп жайылуға қалыптасқан, аса күй талғамайды.

 

         Сабақтың мақсаты:

      Білімділік: Химияның тір­ші­лік үшін маңызы, хи­миялық зат­тардың адам ден­саулығына әсері, гигие­на­лық және косме­ти­калық хи­миялық заттар жай­­­лы, хи­миялық экология жә­не хи­мия­ны дамытудағы қа­зақ­стан­дық ғалымдардың ең­бек­тері жайлы түсінік беру, бі­лім алушылардың алған білім­­де­ріне сүйене отырып баяндау.

     Дамытушылық: Білім алу­­шы­­лардың ой-өрісін же­тілдіру жә­не тақырыптың ғы­лымилы­ғын дәлелдеу арқылы мазмұ­нын ашу.

       Тәрбиелік: Білім алушы­лар­ды Отансүйгіштікке, пат­­рио­тизм­ге, отандық өнім­­дерді жар­на­малау арқы­лы сұраныста тұ­ты­нуға ша­қыру, ұжымдыққа, өзара тү­сіністікке, сыйлас­тық­қа тәр­биелеу.

        Сабақтың әдісі: Сөздік, иллюс­тративтік, пробле­малық оқыту әдісі.

        Сабақтың түрі: Дәстүрлі сабақ.

        Сабақтың типі: Аралас са­бақ, компьютерлік техно­логия.

    Көрнекілігі: Тұрмыста қол­­да­нылатын химиялық өнімдер көр­месі (ацетон, бояу­лар, же­лім, сірке қыш­қылы, жасанды уыл­­дырық­тар, жасанды су­сын­дар, пар­фюмерлік, косме­ти­калық заттар, темекі, дәрі-дәрмек­тер), "Темекі түтінінің орга­низмге тигізетін зар­дап­та­ры", электронды оқулық, Б.А.Жұба­­нов, Е.Е.Ерғожин порт­реттері, слайд, интер­бел­сенді тақта.

       Пәнаралық байланыс: Био­ло­гия, медицина, тарих, геог­ра­фия, экология.

       Сабақтың барысы:    

       Ұйымдастыру:

       Үй тапсырмасын сұрау.

       Материя қозғалысының хи­мия­лық формасы;

1.        Көзқарасты қалыптас­ты­ру­дағы рөлі;

2.        Қоғамда адамдардың әл-ау­қатын арттыруда химия­ның тигізер пайдасы.

      Жаңа материалды баяндау: "Химияның  өндірістегі, ша­руа­­шы­лықтағы және күн­делікті өмірдегі маңызы"

      1.Химияның тіршілік үшін маңызы:

      А)Тарихқа үңілсек: Адам­зат қоғамы бұдан мыңдаған жылдар бұрын табиғи шикі­зат­тарды мұқ­та­жына сай өң­деп, қажетіне пай­далана біл­ген.

       Ә)Химиясыз ғылыми-тех­ни­ка­лық прогресс болуы мүм­кін бе?

      Химияның және химия өнер­­кә­сібінің өркендеуі шар­уа­шы­лық­тың барлық сала­ла­рының дамуына, жалпы ҒТП-тің же­дел­­деуіне әсер етеді. Химия жә­не оның жетіс­тік­тері егеменді елі­міздің эконо­ми­касы мен мә­дениетінің өсуіне, халықтың әл-ауқаты­ның артуына ықпал етеді. Хи­мия­сыз ҒТП болуы да мүмкін емес. Машина және аспап жа­сау сияқты өндіріс салаларына химиялық конструкциялық ма­­териалдар қандай қажет бол­са, қара және түсті метал­дар­ды, құй­маларды, ағашты, шы­ны­ны ал­мас­тыратын берік, ыс­тыққа тө­зім­ді, оптикалық мөл­дір, электр­­о­қшаулағыш, жемі­ріл­мейтін, қасиеттері бар поли­мерлер сондай қажет.

...химиясыз жасанды жер серік­тері, зымырандар, плане­та­ара­лық станциялар болмас еді. Сон­дай-ақ, адам жер тұң­ғиығына үңі­ліп, теңіз бен мұ­хит терең­дік­те­рін зерттей ал­маған болар еді.

     Б)Биотехнология жетіс­тік­тері: Соңғы кезде биотехно­ло­гиялық әдіс­терді пайдаланып, микро­био­ло­гиялық синтездер көмегімен та­ғамдық мақсатқа пай­да­ла­на­тын өнімдер өндіру ісі дамып ке­леді. Биотехно­ло­гия­лық әдіспен қа­зіргі күні қара уылдырық, ал­бырт еті, сор­палар, мармелад­тар­дың әр­түрлі сортын, шырын­дар­ды алып, көпшілікке ұсынып үлгерді.

   В)Тұрмыста қолданылатын хи­миялық препараттар мен дәрі-дәрмектер: оларды қол­да­нылу сипатына қарай былайша топ­тас­ты­руға болады: жуғыш заттар, та­зар­т­ушы, зарарсыз­дан­дырушы зат­­тар, жиһаз бен еденді сүртуге, пестицидтер, ағар­тушы және рең беруші заттар, желімдер, түрлі бояу­лар мен лактар, т.б.

   2.Химиялық экология. Өн­ді­ріс тарапынан болатын зардап­тар­ды 3 топқа бөлуге болады: эко­но­микалық - бұл ластаушы қал­дық­тардың әсе­рі­нен ауыл­ша­­руа­шы­лық өнім­де­рінің аза­юы; әлеу­мет­тік - тұрғындар ден­сау­­лы­ғы­ның на­шарлауы, ем­деу­ге жұм­са­­латын қосымша қар­жылар мен зақымдалған ай­мақ­тардан ха­лықты көшіруге жұм­са­латын шығындар; моральдық  - өн­ді­ріс­тің қолайсыздық туды­ра­тын са­нитариялық-гигие­на­лық жағ­дай­ларына байла­ныс­ты маман­ның тұрақтамауы және т.б.

      3.Химиялық заттардың адам ден­саулығына әсері. Те­мекі түті­ні­нің организмге ти­гізетін зар­даптары.

    4.Гигиеналық және косме­ти­калық химиялық заттар (ги­гиена - "денсаулықты ны­ғай­татын", кос­метика - "өзіңді әдемілейтін өнер").

    А)Шашты, тісті күтуге ар­нал­ған заттар: Ағартқыш зат­тардан каль­ций карбонаты СаСО3, каль­ций фосфаттары СаНРО4,­Са3(РО4)2, Са2Р2О7 және поли­мер­лік натрий метафосфаты (Nа­РО3)n қолданылады, т.б.

       Ә)Дезодоранттар және жа­ғым­сыз иісті болдырмайтын заттар.

      5.Химияны дамытудағы қазақ­стандық ғалымдардың үлестері: Қазақстанда ең алғаш 1945 жылы ашылған - химия ғылымдары институты. Оның ди­ректоры атақты химик-ға­лым, академик Ә.Б.Бектұров бол­ды. 1940 жылы академик С.Р.Рафи­ков талшық түзетін поли­амидтерді синтездеді. Поли­мер химиясының дамуы­на өзін­дік үлес қосқан ғалым­дар қата­рына Б.А.Жұбанов, Е.Ерғожин, Е.Шай­хут­ди­нов, т.б. атауға болады.

     Т.Қ.Шомбалов пен М.Го­ряев елімізде табиғи өсімдіктер хи­мия­сы­ның негізін салды. Г.Бура­шева мен Ж.Ә.Әбілов түйе жантағынан Алхидин негі­зінде қабынуға, ісік­ке, күйікке қарсы қолда­ны­ла­тын дәрі­лік препараттар син­тездеп, өнді­ріске енгізген.

      Бекіту сұрақтары:

     1.Қазақстанда органикалық хи­мияны дамытуға өз үлес­те­рін қосқан ғалымдарды атаң­дар.

     2.Адамзаттың ғаламдық қа­жеттіліктері қандай?

     3.Химияның моральдық зар­дап­т­ары неден туындайды?

     4.Қазақстанда органикалық химияның қандай саласы жоғары дәрежеде дамып келеді?

     Қорытынды: Өскелең ұрпақ­тың ендігі  міндеті - егеменді елі­міз­ді дамытуға, химия ғылымы­ның деңгейін арттыруға бар күш-жігерлерін жұмсап, алдыңғы буын ағалар ісін жалғастырады.

     Білім алушылардың білімін бағалау.

     Үйге тапсырма.

Ұлжан ЕСПАНОВА,

Шиелі индустриалды-аграрлық колледжінің  биология және химия пәнінің мұғалімі

Жалпы мақсат: Мұғалімдерге сабақ ба­ры­сында зерттеушілік әңгіменің тиімді тәсіл екенін түсіндіру, сұрақтың түрлерін тиімді қолдануға және зерттеушілік әң­гімені ұтымды пайдалануды үйрету.

Сілтеме: Мұғалімдерге арналған нұс­қаулық. Үлестірмелі материал. П.Дадли "Оқыту мен оқудың белсенді әдістері".

Оқу нәтижесі: Мұғалімдер оқыту мен оқу­дағы әңгіменің түрлері жайлы мәлімет алады. Сабақтың кезеңдеріне бай­ла­ныс­ты сұрақтардың мазмұнын түрлендіріп тиім­ді қоюды, қолдануды және жаңа әдіс-тәсілдерді сабаққа еңгізуді үйренеді.

Ресурстар: А4 парақтары, стикерлер, маркерлер, "Түймедақ" суреті, тақы­рып­тық суреттер, тапсырма жазылған па­рақтар, слайдттар.

Оқыту әдістері: "Блум түймедағы" топ­тық жұмыс, "Ашық сұрақтар" бейне­жаз­басы, таныстырылым арқылы жұмыс, ашық сұрақтар, "Екі жұлдыз, бір тілек" өза­ра бағалау, өзін-өзі бағалау.

Негізгі жұмыстар.

Мұғалімдерге психологиялық жағым­ды ахуал туғызу.

1.Мұғалімдерді ортаға шақырып, екі қатарға бөліп, бірінші қатардағылар оң қо­лын, екінші қатардағылар сол қолын кө­те­ріп алақандарын жұптасып ұстап тұрады.

Коучингке қатысушылар жұптасып, екі қатарға колдарын көтеріп ұстап тұ­рады, қатардың ішінен бір адам жүріп өтеді, сол кезде қатарда тұрғандар оның құ­лағына жағымды сөздерді арнап ай­тады, барлығы жүріп болғанша жалғас­тырады.

Мұғалімдер жақсы сөздер естігенде, қатарласып бірге тұрғанда бір команда болып сезінгендерін айтады.

Топқа бірігу.

Мұғалімдерге "М", "Қ", "Ж" бас әріп­тер­­ден басталатын сөздерді таратамын. Сөздерге қарап, белгілі бір шарт бойынша топтарға бірігуін сұраймын.

Мұғалімдер шеңбер бойымен тұрып, "Бас әріппен басталатын сөздер" арқылы топқа бірігеді. Тапсырманы орындау барысында мұғалімдер ойланады.

Негізгі бөлім.

1.Ортаға рөльдерді ойнайтын екі мұғалімді шақырамын. Біреуіне курортқа келіп, бассейн жанында демалыстасыз деп түсіндіремін, екінші мұғалімге әңгіме айтып демалыстағы адамды ресторанға шақыруыңыз керек.

Сұрақтар қоямын: не көрдіңіздер? нені байқадыңыздар? Ресторанға шақырушы не істеді, қалай болды?

1."Курорттағы бассейн басындағы әң­гіме" рольдік ойыны арқылы екі мұғалім әңгімелеседі, бір-біріне сұрақ қояды, қа­рым-қатынасқа түседі, еліктеушілікті, се­зімдерді байқайды, осы көрілген жағ­дай бойынша топтар кезектесіп пікір­лерін айтады.

2.Ой қозғау үшін үш топқа әңгіме, де­бат сөздері беріледі. А-4 қағазына әр мұ­ғ­алім осы сөздерді сипаттайтын сөз­дерді жа­зады, жұптасып тиімді және тиім­­сіз жақ­тарын ажыратады, топ болып себеп­терін дәлелдейді.

3."Тауарға жарнама жасау", "Банан ту­­ралы әңгіме" рольдік ойындарды түсін­діремін. Мұғалімдер білетін ақпарат­та­ры­мен бөліседі, идеялар тудырады, сұрақтар қоя­ды, әңгіме тыңдаудың тиімділігіне байланысты әр топ түйін жасайды.

4."Сұрақтар түймедағы" тәсілі ар­қылы топ­­тық жұмыс орындалады. Топтарға ерін далабы, емізік, аяқ киім, балаларға ар­налған үшкіл жаялық салынған су­рет­тер беріледі. Осы суреттерге байланысты топтар түймедаққа 6 түрлі сұрақты құ­растырады. Орындалған топтық жұмыс­ты қорғайтын болады. Мұғалімдер са­бақ­тың әр кезеңінде сұрақ қою маңызды­лы­ғына назар салады, сұрақты қою тех­ни­­касымен танысады, сұрақтардың түр­ле­рін ажыратады. Мұғалімдер сұрақ қою техникасында бастама - жауап - кейінгі әрекет, түрткі болу, сынақтан өткізу, қай­та бағыттау болатынын түсінеді, тәжіри­бесіне енгізеді.

Талдау, жинақтау.

5.Тәжірибе ретінде "Ашық сұрақтар" бейнежазбасы көрсетіледі.

Не көрдік? Сұрақтар қалай қойылды? Әң­гіме қалай жүрді? Таныстырылым "Блум түймедағы".

Мұғалімдер ашық сұрақтарды қою техникасына назар аударады, оқушы­лар­ды қызықтыру үшін өздері ойланып, жа­уап іздеуге ұмтылдыру мақсатында сұ­рақ­тарды орнымен қолданады.

Қорытындылау.

Бағалау.

Кері байланыс.

6."Бүгінгі коучинг Сізге ұнады ма?", "Коу­чинг не туралы болды?" деген сұрақ­тар қойылады.

Мұғалімдер өткізілген коучинг тура­лы пікірлерін айтады, стикерге жазады.

Несибели КУСАИНОВА,

№2 облыстық арнайы санаториялық мектеп-интернат директорының

бейіндік ісі жөніндегі орынбасары, орыс тілі пәнінің мұғалімі

Арал ауданы

Сыныбы: 4

Пәні: Еңбекке баулу.

Сабақтың мақсаты: Оқушыларға гео­ме­триялық фигуралармен құмыраны бе­зендіруді жасату, газеттерден күн­де­лік­ті тұрмыста қолданып жүрген ыдыс­тар­дың үлгісін жасату арқылы дизай­н­дық және көркемдік тұстарын көре бі­луге баулу.

Білімділік: "Бүгу", "бүктеу", "қайыру" ұғым­дарын ажырату, әртүрлі қағаз­дар­дың иілгіштігін анықтау. Акварель бояу­лар­мен жұмыс жасау дағдыларын қа­лып­тастыру. Аппликация   фонға қағаз­ды үйлестіріп, біріктіріп желімдеуді үй­рету. Газетпен жұмыс жасау тәсілде­рі­нің ерекшеліктерін түсіндіру және жап­сыр­малау технологиясын үйрету.

Дамытушылық: Ойлау қабілеттерін арт­тыру, әртүрлі әдіс-тәсілдерді қолдану ар­қылы пәнге деген қызығушылығын, бел­сенділігін арттыру, шығармашылық ойды, оқушылардың эстетикалық қа­был­дауларын дамыту. Ой-өрісін ке­ңей­ту. Стиль үйлесімділігін сезінуді дамыту. Қол қимылының үйлесімін дамыту.

Тәрбиелік: Еңбексүйгіштік пен ұқып­тылыққа тәрбиелеу; қиялдай білу­ге, өзгеше шешім қабылдауға ынталан­ды­ру. Қолөнердің осы түріне қызы­ғу­шы­лығын ояту. Қазақтың өнеріне қызы­ғу­шылығын тудыру. Көркемдік тал­ғам­ға тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: Түсіндірме, практи­ка­лық, көрнекілік, сұрақ-жауап.

Тақтаны безендіру: Сабақтың тақы­ры­бы жазылған: "Геометриялық фигу­ра­лармен құмыраны безендіру".

Сабақтың құрал-жабдықтары:

Мұғалім үшін: Көрсетуге арналған дайын бұйымдар. 3 мысал берілген. Оқу-көрнекі құралдарының жиын­ты­ғын (суреттер, үлестірме материалдар).

Оқушылар үшін: Шай қорабы, су­сын­нан босаған пластмасса бөтелке, қай­мақтан босаған пластмасса ыдысы, газет, түрлі-түсті қағаз, қайшы, желім, қыл­­қалам, сызғыш, қарандаш, өшір­гіш, қол сүртетін орамал, қатырма қағаз­дар, акварель бояулар.

Пәнаралық байланыс: Қазақ тілі, бей­­нелеу өнері, әдебиеттік оқу, ма­те­матика, дүниетану, дене шынықтыру.

 

Сайт бойынша іздеу

Сауалнама

Күнтізбе

« Желтоқсан 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Серіктестер