Газеттің ПДФ нұсқасы

Ұстаз мәртебесін бірге көтерейік!

Бізге жазылыңыз!


Республикалық "Ұстаз мәртебесі" газетіне жазылу құны

Қазпочта арқылы 6 айға - 1680 теңге(қала үшін)

6 айға - 1800 теңге (аудандар үшін)

Редакция арқылы 6 айға - 1560 теңге

Редакцияға хат

Email:
Тақырып:
Текст:
Ұстаз мәртебесі

Ұстаз мәртебесі

Токиода дүниеге келіп, бірнеше жыл қазақстанда тұрған зерттеуші Нацуко Ока өзінің "Другая Япония жизнь без чайной церемонии" атты кітабында Жапонияның әлеуметтік саясаты күрделі кезеңдерді бастан кешіп отырғанын жазады. Зерттеушінің зерттеуіне түрткі болған не нәрсе? Күншығыстағы халықты нендей мәселе толғандырады? Кітапта қамтылған ойларды оқырман назарына ұсынуды жөн көрдік. Оқыңыз, ой таразылап көріңіз.

ЖАПОНДАР НЕГЕ АЗАЙЫП БАРАДЫ?

    Бүгінде жапон отбасы­ла­ры­ның басым көпшілігі тек бір баламен ғана шектелуде. Бұ­рындары қатал саясатқа көндіккен қытайлар секілді "бір бала" саясатын ұстан­бай­тын жапондықтар соңғы кез­де­рі көпбалалы болуды қала­май­тын көрінеді. Ресми ста­тис­тикалық ақпарға сүйенсек, әр бес жыл сайын жүргізі­летін санақ нәтижесінде күншығыс елінің тұрғындарының саны жылма-жыл кеміп барады. Қа­зірдің өзінде Жапония­да­ғы халық саны 127 миллион. Бі­рақ сарапшылар жапон­дық­тардың жылма-жыл қата­ры кеміп, туу көрсеткіші кө­ңіл көншітпейтінін айтуда. Зер­ттеушілер мұндай жағдай жалғаса беретін болса, 2048 жылы Жапонияның халық са­ны 100 миллионға кемиді. Ал, 2060 жылы бар болғаны 87 миллион ғана жапондар өмір сүрмек деген қорытындыға ке­ліп отыр. Ойлап қарасаңыз, қорқынышты. Сарапшылар бала туу көрсеткіші төменде­уі­­нің себебін елдегі эконо­ми­калық тұрақсыздыққа балап отыр. Бұрындары Жапонияда экономиканың жоғарғы өсімі тұрақты жұмыс орнын сақтап қа­луға мүмкіндік берген. Ал, қа­зірде жапондық отбасы­лар­­дың дені жан басын асы­рауға же­тетін айлықтың мар­дым­­сыз­дығынан көпбалалы отба­сы болуды аса қаламай­ды. Ал, от­басы бақытын бі­рін­ші орын­ға қоятын әйел­дердің 70 пайызы сәби бол­ған кезеңнен бастап жұмыс­тан шығуға арыз береді. Ең­бек нарығындағы ах­уал елдің табыс ресурсын тө­мендетеді. Осыны ескерген би­лік балалы әйелдердің жұ­мыс орнын сақтап қалу үшін жоғары курс студенттерін қыз­метке тар­тып, сағаттық жұмыс көзін реттеудің жолын ұсынуда. Алайда мұның қа­шан­ға дейін созылатыны бел­гісіз.

       Қазіргі қоғамда қазақша ойлау да, қазақша ойнау да ерлік болып барады. Сіз бен біз білмейтін көптеген қазақтың ұлттық ойындары жазық, далалық табиғатқа арналған. Көшпендінің ойыны көпшіліктің таңданысын тудырғанымен жарнамасы мен насихаты ақсап тұр. "Қазақ барысы" десе қаны қызып, "Көкпар" десе көзі шарасына сыймай кететін елдің ұлықтауға, ұмытпауға тұрарлық ойындары жетерлік. "Асық ойнаған азар" деп баланың бетін қайтарып тастаудың түк керегі жоқ. Себебі өткеннен қалған тамшыдай құндылықтарымыз сусап, құлдырап қалмасы үшін ұлттық ойындарға жанашырлық керек-ақ. Қазақтың әрбір ойыны өзінше ойлылыққа, тереңдікке жетелейді. Соның ішінде тоғызқұмалақ ойынының қыр-сырына "Ұлттық ойындар" айдарында толығырақ тоқталып өтетін боламыз.

     Тоғызқұмалақ - қазақтың бас ақы­­ны Абай Құнанбаевтың ең сү­йікті ойыны, бүгінде жаңа үл­гіде за­ман талабына сай икем­делген. Әуелгіде шопан­дар жер қазып, қой­дың құма­лағын пай­далану ар­қылы ой­налған ойынға қызығу­шы­лар да көп, зерттеу­ші­лер де же­тіп ар­тылады. Соңғы де­ректерге қа­­­рағанда, бұл ойынның шығу та­рихы 4 мың жылдық кезеңді қам­тиды екен. Ал, кейбір ма­ман­дар­дың айтуынша, оның пайда бол­ған кезі бұдан да көп уақыт болуы әб­ден мүмкін. То­ғыз­құмалақ өт­кен ғасырларда қазақ даласын­да­ғы ең кең та­раған ойын­дардың бірі болған­дықтан елмен бірге емін-еркін жасасып келеді.

Сейсенбі, 05 Қыркүйек 2017 09:25

Мұнайлы магнаттардың мекені

Астанасы  - Эль-Кувейт

Халқының саны - 2 700 000

Жерінің көлемі - 17818 км 2

Билік түрі - дуалдық монархия

Тұрғындары - кувейт

арабтары, пәкістандықтар мен ирандықтар

Мемлекеттік тілі - араб,

ағылшын тілдері

Ақша бірлігі - кувейт динары

   

    Қазірде әлем елдерінің белді ғалымдары мен экономистері табиғи ресурстардың түбінде сарқылып қалатынын, жер астындағы байлықтың түгесілетінін айтып, баламалы қуат көздеріне көшетін уақыт келгенін жиі сөз етіп жүр. Қара алтынға қарап күн кешіп отырған елдер үшін бұл басқаша қимылдау қажеттігін сезіндіріп тұр. Алайда жерінен бірнеше ұрпаққа жететін байлық, яғни көмбеге толы мұнайы бар елдер әлі де бұл мәселеге бас қатырғысы жоқ. Соның бірі әлемдегі байлығы жөнінен үздік жетіліктің тізімін бастап тұрғанКувейт мемлекеті. "Алуан түрлі әлем" айдары Батыс Азиядағы елдердің өткені мен бүгінін, ел мен жердің тарихын сөз етуді жалғастырады. Бұл жолы арабтардың мекені саналатын Кувейт елі қаламға арқау болды.

     Кувейт - 10-нан астам аралдары бар шағын ғана өз алдына ел болып отырған мемлекет. Солтүстігі мен батысында Иракпен, оңтүстігінде Сауд Арабиясымен шектесіп жатыр. Кувейттің тарихын сөз еткенде жергілікті жұрттың ірге қадап, қоныс тепкен уақыты туралы бірнеше нұсқаларды оқи­сыз. 18 ғасырдың соңына қа­рай Кувейтте бар-жоғы 13 мың халық мекен еткен деген дерек бар. Елдің саяси сахнадағы өмірі Батыс Азиядағы бірқатар елдердің тарихына ұқсас. 634 жылы Халид бин Уәлид қолбасшылық еткен Ислам әскері елді Ислам мемлекетінің қарамағына қосады. Бұл тұста ат төбеліндей халық қоныстанған кезең. Сондықтан Кувейт жерінің аса маңызы жоқ-тын. Тағы бір ақпарат Кувейт жеріне португалдықтардың келіп қосылуы. Десе де, португалдар астыртын саясатын жүргізе алмайды. Ал, 1756 жылы Утуб тайпасынан шыққан Сабах әулеті Кувейт қаласына келіп орналасады да, мұн­да үстемдік құрады. Бүгінгі Ку­вейт шейхтары осы әулеттен шыққан деседі. Арада тура 10 жыл өткеннен кейін Кувейттің сауда-саттық орталығы дамып, халық саны артады. 1805 жылы елге ағылшындар ағыла бастайды. Әйтсе де Кувейт Осман им­периясымен алыс-беріс, барыс-келіске келіп, күштінің кө­мегіне жүгінеді. Мұны се­зін­ген ағылшындар ал­ған бағытын кері бұрып, елден ығыса береді. Жарты ғасырға жуық уақыт ішінде Кувейт Осман им­­пе­рия­сының қол астына өте­­ді. Дегенмен бұл көпке ұзамайды. 1944 жылы Кувейт хал­қы ағылшындардың қарамағына топтасып кетеді. 17 жыл ағыл­шындардың қас-қабағына қараған Кувейт 1961 жылы өз тәуелсіздігіне қолы жетеді. Егемендігін алғаннан кейін қа­ра алтынға кенелген Кувейт­тің тұр­мысына қан жүгіреді. Мұнайдан құйылып жат­қан қо­мақты қаржыны билік зәу­лім ғимараттар, ірі кәсіпорындар салуға күш салады. Бі­рақ гүлдену жолына түс­кен Кувейт жері бір сәтте күл-талқан болудың аз-ақ алдында қалады. Оған себеп Кувейт пен Иран арасындағы соғыс отының ушығуы. Қаншама адамдардың қаны төгіліп, ірі нысандар құрдымға кетеді. Мұның бәрі өткен тарихтың еншісінде қал­ды. Қазіргі Кувейт мұ­най арқылы жедел дамып, жоқ-жітікті бір сәтте түгендеп алды.

        Тәй-тәйлап қадам басып, буыны қат­ып, өз бетімен жүріп, былдырлап сөй­лей бастаған бала тәрбиесі қа­шан да басты орында. Жұмысбасты ата-ана ба­лаларын балабақшаға та­быстап, өз істерімен шұғылдана бе­реді. Сондық­тан балабақшадағы тәр­бие мен көр­сетілетін қызмет тө­мен болмауы шарт. Олай дей­ті­ні­міз, болашақ елдің тұт­қасын ұс­тай­тын балғындардың білім­дегі ал­ғашқы баспалдағы балабақша­лар­дан қалып­тасса керек. Оған қоса жұ­мыста жүрген ата-ана тарапынан ба­лабақшадағы ба­ла­сына еш алаң­даушылық танытпай, тәрбиеші тә­лі­міне сеніммен қарайтындай қыз­мет қалыптасса нұр үстіне нұр. Әйт­се де өңірдегі балабақшалардың бар­лы­ғының дерлік қағанағы қарқ, са­ғанағы сарқ емес. Редакцияға шағы­мын айтып, қоңырау шалған оқыр­ман қайсыбір жеке балабақша бір бала үшін 20000 теңге алса да, алған ақ­­шаға сай еместігін, он­дағы тәр­тіп­тің бетімен кеткенін айтып ша­ғым­дан­ды. "Жиырма мың теңгенің ішін­­де баланы тасымалдау жоқ, бала үшін ретсіз ақша жиналады" дейді. Бұл мә­селеге кейін өз алдына бөлек тоқ­та­ла­тын боламыз. Бұл жолы өңір­дегі бала­бақшалар жайына шолу жасап көрейік.

  Жақында ғана Қызылорда қа­ласында орналасқан 209 бала­бақ­ша арнайы тексеруден өткізілген бола­тын. Қатаң тексеріс нәти­жесінде ата-аналар баласын сеніп тап­сырған 26 балабақша талап­тарға сай емес екендігі анықтал­ған. Оның үстіне, қызмет көрсету сапасы сын көтер­мейтіні тағы бар. Бұл аталған мәселе қа­лалық қоғамдық кеңестің кезек­тен тыс отырысында талқыланды.

   Мектепке дейінгі білім беру ұйымдарындағы бала денсау­лығына, қауіпсіздігіне және білім беру сапасына байланысты тұр­ғын­дардан келіп түскен араз-шағым­дардың қарасы қалыңдаған. Оны қоғамдық кеңес мүшесі Наталья Мишукова­ның мә­лімдемесінен де толық аң­ғаруға болады.

  - Тексеріс бірқатар негіздемелер бо­йынша жүргізілді. Біріншіден, әрбір балабақшаның санитарлық-эпиде­мио­логиялық талаптары, екін­шіден, тұты­ну­шылар ­қоғамымен бе­кі­тілген ас мә­зірі, үшіншіден, жазғы сауықтыру жос­пары, сондай-ақ ойын алаңдары мен ғимарат алаңдары бе­кі­тілген талаптарға сай болуы тексе­рілді. Өкінішке орай, қойылған бұл талаптардың барлығы дерлік сақтала бермейтініне көз жеткіз­дік,- дейді маман.

  Балабақшаларға арнайы рейдтер білім бөлімі мен қала әкімі шешімімен ғана жүргі­зіледі. Десе де "тексеріске алдағы уақытта қоғамдық ұйымдар да қатыстырылса" деген ұсыныстар айтылды.

  Осы орайда балабақша тәр­биешілерінің де өз айтарлары бар. Талапқа сай емес деп танылған 30 орынды "Айнұр Орда" балабақшасының құрылтайшысы Несібелі Өткелбаева кеңес отырысында өз назын жайып салды.

  - Бізге тексеруге келгендердің қойған айыбы балалардың ешқандай жоспары жоқ дейді. Жылдық жоспарымыз бар, демалыс жоспары енді да­йындалады. Оны дайындайтын тәрбиешілер демалысқа шығып кеткен болатын. Ал, балабақшаның көр­кем­деу, әрлеуінің бәрі есіктен төрге дейін өз орнында. Балабақша жұмысының бә­рін бірден жоққа шығаруға мен келіспеймін. Шешімдеріңізге қанағаттанбаймын,- деді кеңес мүшелеріне.

  Бұл күрделі мәселе, атүсті қарауға болмайды. Тексеріс қорытындысы, тәрбиешілер­дің жанайқайы таразыға салынуы тиіс. Әйтсе де, қай іске де бір жақты қарауға болмайтынын ескеріп, рейд кезінде тіркелген сандарға шолу жасап шықтық.

       Соңғы жылдары білім са­ласында­ғы соны бетбұрыстар кімге де болмасын, алға қарай қадам басып, ілгері жыл­жудың қажеттігін сезіндіреді. Уа­қыт ағымы бәсекелестікке жол ашып тұрған сәтте кері шегініп, тас бүркеніп ала алмаймыз. Бұл әсіресе, білім саласына топтасқан ағартушылардың, ба­лаға білім беретін ұстаздардың, ілім іздеген жастардың, білуге ұмтыл­ған оқушыларға сыналар шақтың келгенін білдіреді. Бүгінгі айтпағымыз да сол, білімдегі талаптардан туындайды. Естеріңізде болар, өткен оқу жылында мектеп табалдырығын аттаған 1-сынып оқушылары жаңартылған білім беру мазмұны бойынша білім алып шықты. Жаңа жүйенің жа­ңалығына жұрттың да айтары аз болмады. Мұны қайталап айтпай-ақ қоя­лық. Ал, биылғы жылы 2, 5, 7-сыныптың оқушылары жаңартылған білім мазмұны бойынша білім алмақ. Оқу жылы басталар шақта өткен жылды қо­рытындылап, жаңа жылға жаңа міндеттемелер алатын, жыл бойына жемісті жұмыс жасаған ұстаздардың марапат төрінен көрінетін дәстүрлі тамыз мәслихаты өтетіні баршаға бел­гілі. Білім саласының даму динамикасын ай­қындайтын ұстаздардың басқосу жиынының бұл жолғы тақырыбы - "Қазақстанның жаңғыруы 3.0 - білімнің үлесі". Алдымен Елордада рес­публикалық тамыз мәслихаты ұйымдастырылды. ҚР Білім және ғылым министрлігі ұстаздар кеңесіндегі келелі ой мен межелі міндеттерді халыққа ашық жеткізу үшін онлайн-конференция өт­кізуді жөн көріпті. Алайда, техникалық қателік­тер­ге орай тамыз жиынын онлайн кө­руге мүмкіндік болмады. Кейіннен кон­ферен­цияның толық нұсқасы әлеуметтік желілерде жарияланды.

   Мақсат бір, міндет айқын. За­манауи білім беру талаптарына жауап беретін оқушыларды тәрбиелеп шығару. Берілген бі­лімнің ертеңгі күнге қажет­ті­лігін сезіндіру. Республикалық педагогтар кеңесінен кейін министрлік ұсынған міндеттер мен оқу жылына дайындық дең­гейін пысықтау үшін республиканың барлық аймақтарында тамыз мәслихаты аталып өтті. Күні кеше Қызылорда облысындағы ұстаздар басқосуы А.Тоқмағанбетов атындағы мәдениет үйінде ұйымдастырылды. Келелі кездесуге облыс әкімі Қырымбек Көшербаев, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Мектепке дейінгі және орта білім департаментінің директоры Шолпан Каринова, Ыбырай Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының вице-пре­зиденті Мариямкүл Мұқатаева, "Назарбаев Зияткерлік Мектептері" дербес білім беру ұйымы Білім беру бағдарламалары орталығының директоры Жанар Абдильдина, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты Мұрат Бақтиярұлы қатысып, білімдегі негізгі мәселелерге тоқталып, ой­ларымен бөлісті.

   Тамыз кеңесіне қатысушылар алдымен көрме жұмысымен танысты. Көрмеде аудандар мен Қызылорда қаласының бі­­лім саласы бойынша даму көрсеткіштері кітап көрмелері, оқу­шылар шығармашылығын қамтыды. Сыр елінің ұстаздар жи­ы­нына келген қонақтарға ай­мақтағы білім саласында атқарылған жұмыстар баяндалып, әр­түрлі тақырыпта спи­кер­лер­дің баяндамалары тыңдалды.

   Рухани жаңғыруға бет бұ­рып, ұлттық құндылықтарды са­­наға қайта жаңғыртуға күш алған тұста оқушылардың ті­ліне, діліне, тарихына, әде­биеті мен мәдениетіне, салт-дәс­түріне берік, рухы мықты, танымы мен тағылымы кең адам етіп қалыптастыруда негізгі сын, салмақ та ұстаздарға арты­ла­­ды. Жиынның арқау етер тақырыбының негізгі өзегі осында жатыр. Мұны ҚР Білім және ғылым министрлігі Мектепке дейінгі және орта білім департаментінің директоры Шолпан Каринова да нақтылай түсті.

   

  Өткен аптаның бейсенбісінде Қазалы ауданында құрылысы аяқ-талған қос мектептің ашылу салтанаты өтіп, оған облыс әкімінің орынбасары Р.Рүстемов пен облыстық мәслихат хатшысы Н.Байқадамов  қатысып қайтты.

   Майдакөл ауылындағы №98 мектеп 200 орынға лайықталған. 183 оқушы білім алатын аталмыш мектепте спорт зал, медициналық бөлме, 80 орындық асхана және 120 орындық мәжіліс залы талапқа сай жабдықталған.

   Мектептің ашылу салтанатында сөз сөйлеген Руслан Рүстемов жаңа ғимаратта жаңа оқу жылын бастағалы жатқан білім алушылары мен ұстаздар қауы-мына сәттілік тіледі. Ауылдық әйелдер кеңесінің төрайымы Кү-ләш Лекер жаңа мектептің құрылысына ауыл халқының дән риза екендігін жеткізді. Ал 11 сынып оқушысы Шархан Мұхаммед-Қанапия арнау өлеңін оқыды.

   Аудандағы құрылысы аяқталып, жаңа оқу жылында жұмысын бас-тайтын екінші мектеп Шилі ауылында орналасқан. Мұнда 50 орындық мектеп 20 орындық балабақшасымен ел игілігіне берілді. Мектеп заманауи оқу құралдарымен жабдықталып, балалардың сапалы білім алуына барлық жағдай жасалған. Ардагер ұстаз Қуаныш Ысмағұл шалғай ауылдан осындай зәулім мектептің салынғанына ризашылығын білдірді. Қонақтар лингафон кабинетіндегі балалардың ағылшын тілін үйрену дәрісін көріп, оқушылардың білім алуына кедергі жоғына көз жеткізді.

    Мұнан бөлек Қазалы ауданына арнайы атбасын бұрған қонақтар Қ.Сәтбаев атындағы №216 орта мектеп жанынан жүргізіліп жатқан қосымша құрылыс нысанымен танысып қайтты. Мұндағы жаңа ғимаратта спорт зал, асхана, ер және қыз балаларға арналған шеберхана қамтылған. Ал құрылыс жұмыстары облыстық бюджеттен қа­ралған қаражаттан бөлін­ген 194,0 млн. теңгеге атқарылған.

   Үш жыл бұрынғы деректерге көз жүгіртсек, Қазалы ауданындағы апат­­тық жағдайдағы мектептер тоғыз болса, 2016 жылға дейін 4 мектеп, 3 балабақша құрылысы жүр­гізілді. Ал өткен оқу жылында бес апаттық жағдайда тұрған мектептердің құрылысы басталып, оқу жылының соңында Бірлік және Лахалы ауылдарындағы мектеп ғимараттары пайдалануға берілген болатын.

  Қазалы ауданы Шәкен ауылында бүгінде жаңа мектеп ғимаратының құ­рылысы жүргізілуде. Сонымен қатар, 5 квартал аймағында 300 орындық мектеп салынып жатыр. Қазалы ауданындағы апат­­тық жағдайда деп танылған мектептердің мә-селесі осылайша мерзімінен бұрын толық шеші­мін табады деген сенім бар.

  Ауданда 36 білім беру ұйымында барлығы 14 364 бала білім алады. Олардың 8739-ы мектепішілік спорттық секциялар мен түрлі үйірмелерге қатысады. Сонымен қатар аудандық оқушылар үйі, Қорқыт ата атындағы балалар музыка мектебі мен "Өнер және спорт" орталығы сын­ды 3 қосымша білім беру ұйымы жұмыс жасайды.

   Өткен оқу жылы 11 сыныпты 713 оқушы бі­тіріп, 458 оқушы Ұлттық бірыңғай тестілеуге қатыс-ты. Қатысу пайызы 64,2. Орташа балл 88,1-ді құрап, нәтижесінде облыс бойынша Қазалы ауданы көш бастады. "Алтын белгі" белгісін 57 оқушы, үздік аттестатты 7 оқушы ие­ленді. Тестілеуге қатыс­қан 458 түлектің 319-ы жоғары оқу орындарының грантын жеңіп алды.

"Ұстаз-ақпарат"

 

Сейсенбі, 29 Тамыз 2017 10:07

Интернаттың мұғалімі

   Бір кездері Арал ауданын­дағы З.Шүкіров атындағы №20 Бөген орта мектебінің жанында 50 орындық ескі интернат үйі бо­латын. Сырттан келген талай буын шә­кіртке ұядай баспана бо­лып, ас­ханасы аузына үш мезгіл дәмді асын ұсынған бұл интернат қазір бар ма, жоқ па, білмеймін. Бірақ біз сол бір жылдары тұс-тұстан келіп паналаған осынау қасиетті орын әлі күнге ойымыз­дан шықпай жүр.

    Екі қабатты зәулім мектеп ғимаратынан таяқ тастам жердегі қай жылы салынғаны белгісіз жа­тағандау ескі интернатта Аман­өткел, Аққұлақ, Ескібөген, Жа­ңа­­­құрылыс, Қарашалаң, Қара­те­рең, Көкарал елді мекен­де­рінен келген біраз оқушы балалар бас қостық. Әуелі бір-бірімізді жа­тыр­қап жүрдік. Көп ұзамай бір үйдің баласындай бір шаңырақ­тың астында татуласып кеттік. Адам түсініскенше, жылқы кісі­нес­кенше деген осы болар.

     Сонымен Жаңақұрылыстан келген Жақан, Алпысбай, Тәуір­ден келген бастауыш сыныпта оқитын кішкентай бала Кенже­бай Ескі­бөгеннен келген Шым­берген, Сейіл­хан, Оңталап, Аман­бай, Әділхан, Қуанышбай, Аққұлақтан келген Қасқырбай, Қарашалаңнан келген Досан бәріміз он төрт бала атшаптырым ұзын залдағы екі қатарлы кереует­ке шыршу болып әзер жайғастық. Жайғастық дегенім артық болар, жайғастырып жүрген Қожағазы Нұралиев ағай. О кісі бізді бала­сынбай, әңгімесінің арасын­да өзінің әскерде ефрейтор дәреже­сімен он жауынгерді бас­қарға­нын, ол күнде мектепте шә­кірт­терге дене тәрбиесінен дәріс беретінін баяндап берді. Бойы аласа, қи­мы­лы әбжіл ағайды кейін Шым­берген өз ара­мызда "Ефрейтор ағай" атап кеткен.

   Бұрын ауылда жайбарақат жүрген біз ештеңе білмейді екен­біз. Қожағазы ағай айтқан­дай ин­тернаттың тәртібі темір­дей қатал екен. Азанда белгілі бір уақытта бірге тұрып жаттығу жасаймыз. Асханаға бірге бара­мыз. Арасын­да кезек-кезек кар­топ аршып, аспаз Зияда апайға қол­ғабыс көр­сетеміз. Кешкісін бір мезгілде ұйқыға бас қоямыз. Бірақ, бұл тәртіпке елде емін-еркін өскен ауыл баласы көнгісі жоқ. Ағай ұзап шыққан бойда күпінің би­тін­дей өріп сыртқа лап қоямыз. Рахат! "Әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ". Бір-жар кезекші бала­ны бізден жасы үлкен Досан нұ­қың­қырап жуан жұды­рығын көз алдарында ойнатады. Біз желіден босап шық­қан құлындай желігіп, әй-да ауылды алаңсыз кезіп кетеміз.

   Бала деген сол. Басымыз бос болған соң ойымызға келгенді істеп бағамыз. Түн жамылып, ба­лық тұздайтын тресті, иесіз клуб үйін, кемелер тұрған порт­ты, балық аулау зауыты жақты жа­ғалаймыз. Неғып, не істеп жүр­міз? Ол жағына бас қатыра бер­мейміз. Бірдеңеге ұры­нып, бір­де­ңені бүлдіріп жүреміз. Қарап жүрмейміз. Күндіз сабақтан қол боста ауылдық кеңес жанын­дағы кітапханаға бас сұғамыз. Ішіміз­дегі бір-жар бала болмаса, басқа­сының кітап құмарлығы шамалы. Сонда да қосақтаулы қозыдай бір-бірімізден қалмаймыз.

Сейсенбі, 29 Тамыз 2017 10:04

Интернаттың мұғалімі

   Бір кездері Арал ауданын­дағы З.Шүкіров атындағы №20 Бөген орта мектебінің жанында 50 орындық ескі интернат үйі бо­латын. Сырттан келген талай буын шә­кіртке ұядай баспана бо­лып, ас­ханасы аузына үш мезгіл дәмді асын ұсынған бұл интернат қазір бар ма, жоқ па, білмеймін. Бірақ біз сол бір жылдары тұс-тұстан келіп паналаған осынау қасиетті орын әлі күнге ойымыз­дан шықпай жүр.

    Екі қабатты зәулім мектеп ғимаратынан таяқ тастам жердегі қай жылы салынғаны белгісіз жа­тағандау ескі интернатта Аман­өткел, Аққұлақ, Ескібөген, Жа­ңа­­­құрылыс, Қарашалаң, Қара­те­рең, Көкарал елді мекен­де­рінен келген біраз оқушы балалар бас қостық. Әуелі бір-бірімізді жа­тыр­қап жүрдік. Көп ұзамай бір үйдің баласындай бір шаңырақ­тың астында татуласып кеттік. Адам түсініскенше, жылқы кісі­нес­кенше деген осы болар.

     Сонымен Жаңақұрылыстан келген Жақан, Алпысбай, Тәуір­ден келген бастауыш сыныпта оқитын кішкентай бала Кенже­бай Ескі­бөгеннен келген Шым­берген, Сейіл­хан, Оңталап, Аман­бай, Әділхан, Қуанышбай, Аққұлақтан келген Қасқырбай, Қарашалаңнан келген Досан бәріміз он төрт бала атшаптырым ұзын залдағы екі қатарлы кереует­ке шыршу болып әзер жайғастық. Жайғастық дегенім артық болар, жайғастырып жүрген Қожағазы Нұралиев ағай. О кісі бізді бала­сынбай, әңгімесінің арасын­да өзінің әскерде ефрейтор дәреже­сімен он жауынгерді бас­қарға­нын, ол күнде мектепте шә­кірт­терге дене тәрбиесінен дәріс беретінін баяндап берді. Бойы аласа, қи­мы­лы әбжіл ағайды кейін Шым­берген өз ара­мызда "Ефрейтор ағай" атап кеткен.

   Бұрын ауылда жайбарақат жүрген біз ештеңе білмейді екен­біз. Қожағазы ағай айтқан­дай ин­тернаттың тәртібі темір­дей қатал екен. Азанда белгілі бір уақытта бірге тұрып жаттығу жасаймыз. Асханаға бірге бара­мыз. Арасын­да кезек-кезек кар­топ аршып, аспаз Зияда апайға қол­ғабыс көр­сетеміз. Кешкісін бір мезгілде ұйқыға бас қоямыз. Бірақ, бұл тәртіпке елде емін-еркін өскен ауыл баласы көнгісі жоқ. Ағай ұзап шыққан бойда күпінің би­тін­дей өріп сыртқа лап қоямыз. Рахат! "Әй дейтін әже, қой дейтін қожа жоқ". Бір-жар кезекші бала­ны бізден жасы үлкен Досан нұ­қың­қырап жуан жұды­рығын көз алдарында ойнатады. Біз желіден босап шық­қан құлындай желігіп, әй-да ауылды алаңсыз кезіп кетеміз.

   Бала деген сол. Басымыз бос болған соң ойымызға келгенді істеп бағамыз. Түн жамылып, ба­лық тұздайтын тресті, иесіз клуб үйін, кемелер тұрған порт­ты, балық аулау зауыты жақты жа­ғалаймыз. Неғып, не істеп жүр­міз? Ол жағына бас қатыра бер­мейміз. Бірдеңеге ұры­нып, бір­де­ңені бүлдіріп жүреміз. Қарап жүрмейміз. Күндіз сабақтан қол боста ауылдық кеңес жанын­дағы кітапханаға бас сұғамыз. Ішіміз­дегі бір-жар бала болмаса, басқа­сының кітап құмарлығы шамалы. Сонда да қосақтаулы қозыдай бір-бірімізден қалмаймыз.

Сейсенбі, 29 Тамыз 2017 10:03

Жаңа технология – заман талабы

       Жаңа технологияны меңгеру мұғалімнің оқу-тәрбие ісін тиімді жүргізуіне, оқушымен тікелей қарым-қаты­нас жасауына өзіндік ықпалын тигізері даусыз. Қа­зіргі ақпараттық технологияның өркендеп келе жатқан заманында оқушыны бір нәрсеге қызықты­ру­дың өзі сөзсіз қиынға соғады. Осы мақсатта мұғалімге жаңа технологиялар көмегін тигізеді.

    Жаңа технологияның өзін мұғалім түрліше (орташа дәрежеде, ұқыпты, дәл нұсқау бойынша, шығармашы­лықпен) іске асыруы мүмкін. Бұл орайда технологияны жүзеге асырушының өзіндік идеясы, белгілі бір ерекшеліктері елеулі түрде әсер етеді. Сонымен қатар, оқушы әрекеті - оның қабылдауы, ынтасы, құштар­лығы негізгі рөл атқарады.

   Бүгінгі оқыту жүйесінде әр түрлі жаңа технологиялар пайдалануға еніп, көптеген нәтижелер беруде. "Ұжым­дық оқыту әдісі", "Дамыта оқыту технологиясы", "Сын тұрғысынан ойлау технологиясы"  - мектеп прак­тикасына кең тараған тәсілдер.

  "Дамыта оқыту" деп баланың білім алуға деген әрекетін ұйымдастыра отырып оқытуды атайды. Дамыта оқыту сабақтарындағы ерекше жағдай - мұғалім мен оқушы арасындағы қарым-қатынас. Мұғалім бұл жағдайда жай бағыт-бағдар беруші ғана емес, танымдық іс-әрекетті ұйымдастырудың негізгі ұйытқысы. Дамыта оқыту баланың шығармашылық қабілетін дамытады. Ойлауға дағдыландыратын сабақтарды біз дамыта оқыту деп білеміз.

   Аталмыш жүйеде мұғалім мен оқушының қарым-қатынасы сыйластыққа, достыққа негізделеді. Бұл технологияда жақсы оқушы, жаман оқушы деп бөліп жармайды. Нашар оқитын оқушы да өзінің шамасы жеткенше шығармашылықпен айналыса алады. Сон­дықтан бұл жерде мұғалімнің оқушыға деген ыстық ықы­ласы ерекше болуы міндетті. Соған сәйкес оқушы­ның да өзіне сенімі артып, алға ұмтылады деп есеп­телінеді.

   Мектепте ән сабағының мұғалімі болып жұмыс істеп жүрген жылдарымда уақытша сынып жетек­шілік қызметін атқардым. 8-сыныптың жетекшісі 1 айлық оқуға кетуіне байланысты тәртібі қиын оқушылары бар сыныпқа уақытша жетекші болған едім. 30-ға жуық оқушысы бар сыныпта сабақтан жиі қалатын 2-3 оқушыны қатарға қостым. Жасы­ратыны жоқ, сабаққа себепсіз келмей қалған оқу­шының үйіне барып, ұйқысынан тұрғызып алып келіп, партаға отырғызып қойған күндер де кез­десті. Мұнан кейін оқушылар сабақтан қалмайтын болды. Тіпті оқушыларым "мектепте оқып жүріп, алғаш рет сынып оқушылары түгел отырмыз" деп қуанған сәттерінің куәсі болдым.

    Сол жылдары мектеп директоры болған Г.Сағидатова 4 сыныпты бітірген оқушыларды білім деңгейіне қарай жақсы, орташа және нашар оқитындарды 3-ке бөлді. Солардың ішінде ең нашар оқитын, тәртібінде қиындығы бар бала­лар­дан құралған сыныптың жетекшілігін маған сеніп тапсырды. Сабақ үлгерімі төмен, сабақтан көп қалатын оқушылармен жұмыс жасау өте қиын болды. Сабақтан қалып қойған оқушылардың үйі­не шаршамай барып, алып келіп ылғи жүгірумен жүрдім. Мұғалімдерден сұранбай, рұқсатсыз қой кезекке шыққан баланы қой кезектен, сабақтан қашып, егін алқабына кеткен оқушының соңынан трак­тормен қуып барып сабаққа қатыстырдым. Оқушылардың себепсіз сабаққа қатыспай қалуына мүмкіндік бермедім. Оларға қол көтермедім, қатты ұрыспадым. Тіпті ата-анасын ертіп келіп, сабаққа қатысуын ұйымдастырдым. Нашар оқитын оқушы­ның жанына жақсы оқитын оқушыны отырғыздым. Сабақтары түзеліп келе жатқанын байқаған сәтте, сынып ішінде жұптық жарыстар өткізіп отырдым. Осылай сыныпта бір тоқсанда 1 оқушыны, екінші тоқсанда 2 оқушыны екпінділер қатарына шығардым. Сабақтан 5-тік баға алған оқушыны күнделікті басқа сыныптастарының алдында мақтап отыратынмын.

   Сыныпта оқушыларымның тазалығына қатты мән беретінмін. Тіпті шаштарын өзім алып берген оқушыларым да болды. Өмір болғаннан кейін түрлі тағдырлар, түрлі отбасылар болады ғой. Анасы жоқ, әкесі баласының өміріне қызы­ғушылық таныт­пайтын оқушымның киімі мен оқу құралдарын түгел­деп беретінмін. Ал, оқу үлгерімі нашар, отба­сында қадағалайтын адам жоқ оқушыларымды са­бақ­тан соң алып қалып, үй тапсырмасын орын­да­уына жәрдемдесіп жүрдім.

онлайн флеш игрынародная медицинадиеты

Сайт бойынша іздеу

Сауалнама

Күнтізбе

« Қазан 2017 »
Дс Сс Ср Бс Жм Сб Жк
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Серіктестер